Αγαπητή Ίνγκεμποργκ,
χρησιμοποιώ μόνο το μικρό όνομά σας για ευνόητους λόγους…
Λοιπόν: εγώ είμαι μεταφραστής. Λογοτεχνίας. 26 χρόνια είμαι μεταφραστής. Και ποτέ ως τώρα δεν μου είχε συμβεί, ποτέ ως τώρα δεν είχα αυτό το πρόβλημα. Δηλαδή τον φόβο τον είχα, πού και πού, όχι συνέχεια. Όπως όλοι. Αλλά ποτέ αυτός ο φόβος δεν συνδεόταν με τη δουλειά μου. Μόνο μ’ αυτό το τελευταίο βιβλίο που μετέφραζα πέρυσι είχα αυτό το πρόβλημα. Εννέα μήνες το μετέφραζα. Και 6-7 μήνες πριν αρχίσω να το μεταφράζω μ’ αυτό ασχολούμουν. Αλλά το πρόβλημα άρχισε όταν το μετέφραζα, όχι πριν. Προβλήματα είχα και τους προηγούμενους μήνες, αλλά άλλου είδους, όχι τον φόβο…
Εσείς σίγουρα το γνωρίζετε το βιβλίο. Θα σας πω μόνο μία φράση του. Κάπου λέει: Ich habe eine entsetzliche Verantwortung auf mich geladen. Καταλάβατε ποιο βιβλίο εννοώ. Φορτώθηκα μία τρομακτική ευθύνη.
Έτσι μετέφρασα αυτή τη φράση.
Με εκτίμηση
Ένας μεταφραστής
Ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης ταχυδρομεί στο Τρίτο Πρόγραμμα το επιστολικό δελτάριό του στην Αυστριακή συγγραφέα, ποιήτρια Ingeborg Bachmann με αφορμή την μετάφραση του μυθιστορήματός της «Μάλινα» (1971), ένα από τα πλέον ρηξικέλευθα και ερμητικά κείμενα του γερμανόφωνου μεταπολεμικού μοντερνισμού. Έργο δομημένο σε ένα περίτεχνο γλωσσικό οικοδόμημα στο οποίο διερευνάται, οντολογικά και γλωσσικά, η γυναικεία υποκειμενικότητα σε έναν κόσμο πατριαρχικής βίας και ιστορικής αμνησίας. Για την Μπάχμαν, ο φασισμός δεν είναι ένα ιστορικό απολίθωμα που ξεκινάει με τις πρώτες βόμβες, αλλά μια παθογένεια που επωάζεται στην εξόντωση και την ακύρωση του «Άλλου». Η φιλοσοφία της Μπάχμαν συνοψίζεται στη φράση:
«Θα σας μαρτυρήσω ένα τρομερό μυστικό: η γλώσσα είναι η τιμωρία.»
Με μουσική των:
*David Lynch
* Einstürzende Neubauten
*Michael Nyman
*Death in Vegas
*Nils Fram
Βιογραφικό
Ο Αλέξανδρος Κυπριώτης γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Γερμανική Γλώσσα και Φιλολογία. Μεταφράζει γερμανόφωνη λογοτεχνία – μεταξύ άλλων, Τόμας Μαν, Φραντς Κάφκα, Τζένη Έρπενμπεκ, Ελφρίντε Γέλινεκ, Ουρλίκε Μάινχοφ. Διδάσκει μετάφραση και γράφει θεατρικά έργα, διηγήματα και παραμύθια. Το πρώτο του βιβλίο έχει τίτλο «Μ’ ένα καλά ακονισμένο μαχαίρι». Μεταφράσεις του έχουν τιμηθεί από το Υπουργείο Τεχνών, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αυστρίας.
Η μετάφραση είναι περιπλάνηση σε ανθρώπους, ιστορίες, γλώσσες, πολιτισμούς, ένα ταξίδι και μια συνάντηση.
Το Τρίτο Πρόγραμμα προσκαλεί μεταφραστές σε μια sui generis διαδικασία κατά την οποία καλούνται να γράψουν μια νοερή carte postale, ένα επιστολικό δελτάριο, σε συγγραφέα της μεταφραστικής πορείας τους.
Σκοπός της εκπομπής είναι να σκιαγραφηθεί, μέσω σκέψεων και εκμυστηρεύσεων, η προσωπική σχεδόν μυστικιστική σχέση που αναπτύσσουν οι μεταφραστές με τους συγγραφείς.
Με αναφορές στους συγγραφείς και αποσπάσματα από κείμενά τους στην πρωτότυπη γλώσσα και στα ελληνικά, με μουσικές επιλογές διαμορφώνεται ένα μωσαϊκό λόγου και ήχου και αναδεικνύεται η μεταφραστική πράξη- τέχνη ως μια διαπολιτισμική περιπλάνηση.
Μεταφραστές, σαλπιγκτές των μυστικών που κρατούν λαοί, εποχές και γλώσσες.
* Παραγωγή, παρουσίαση: Αφροδίτη Κοσμά
* Ηχητική επεξεργασία: Τάσος Μπακασιέτας