« Τείνω
ναι, τείνω
προς τι δεν ξέρω.
(…)
Καταλαβαίνω πως
όταν οι άνθρωποι με κοιτούν
αναρωτιούνται
τι σημαίνω
λες και το καθετί
πρέπει και κάτι να σημαίνει
και να υπάρχει απλώς
δεν αρκεί.»
(…)
Είμαι λευκό χαρτί
τίποτα πάνω του γραμμένο
εκτός από τη παρουσία μου.»
Η Θάλασσα, Γκιλβίκ (1987)
Το υδάτινο στοιχείο αποκτά φωνή στην ποίηση του Eugène Guillevic. Με καταγωγή από το Καρνάκ της Βρετάνης, αυτοπροσδιοριζόταν ως «Βρετόνος ποιητής Γαλλικής έκφρασης». Η γραφή του έμεινε βαθιά συνδεδεμένη με το τοπίο της παιδικής του ηλικίας: το χώμα, τους βράχους, τις μεγαλιθικές πέτρες και τη θάλασσα.
Χαρακτηριστικό της λιτής και αποσπασματικής γραφής του είναι το ποίημα «Η Θάλασσα», που αποτελείται από 198 σύντομες ποιητικές μονάδες, τα «κβάντα»: σχετικά αυτόνομες συγκεντρώσεις ποιητικής ενέργειας, που επιστρέφουν στο ίδιο ανεξάντλητο θέμα από διαφορετική κάθε φορά θέση. Ο μεταφραστής Γιάννης Παλαβός (εκδόσεις Gutenberg) το χαρακτηρίζει «έναν μονόλογο της θάλασσας του Καρνάκ»: μιας θάλασσας «μουγκής και δύσθυμης, άξενης», μοναχικής και κυκλοθυμικής, που άλλοτε απευθύνεται στον ποιητή, στη στεριά ή στα πλάσματά της και άλλοτε στον εαυτό της. Σε αυτή τη «συμβολική γεωγραφία», γίνεται η ποιητική αυτοπροσωπογραφία της Βρετάνης, αλλά και κάθε ύπαρξης που επιθυμεί να συναντήσει τον κόσμο, χωρίς να μπορεί εύκολα να εξέλθει από τον εαυτό της.
Κάθε κβάντο μοιάζει με κύμα: αυτοτελές, αλλά μέρος της ίδιας αδιάκοπης κίνησης. Απόψε διαβάζουμε μερικά από αυτά τα κβάντα, ακούγοντας παράλληλα τα “Water Poems” των Félicia Atkinson και Christina Vantzou. Όπως και στην ποίηση του Γκιλβίκ, στα “Water Poems” ο τόπος έχει δική του διάρκεια και υλικότητα· ο άνθρωπος εισέρχεται μέσα του ως προσωρινή παρουσία. Όπως λένε και οι ίδιες, είναι «προσφορές προς τη θάλασσα»: μικρά υδάτινα ποιήματα που γεννήθηκαν μέσα από τη μακρόχρονη φιλία και την ανταλλαγή υλικού ανάμεσά τους. Το υλικό ηχογραφήθηκε στην Ύδρα, στη Villa Medici της Ρώμης, στη Νορμανδία, στους Δελφούς και στις Θερμές πηγές της Εφταλούς στη Λέσβο. Οι τόποι αυτοί εισέρχονται στη μουσική ως μνήμη, ατμόσφαιρα και γεωλογικό ίχνος. Οι ψίθυροι ακούγονται σχεδόν μέσα στο αυτί, ενώ γύρω τους απλώνονται μακρινοί ήχοι, δημιουργώντας μια συνεχή μετατόπιση ανάμεσα στο οικείο και το απέραντο, στο εσωτερικό του σώματος και τον ανοιχτό ορίζοντα.
Απόψε στον παρΑξενο_ελκυστΗ η θάλασσα λειτουργεί ως χαρακτήρας και συνομιλητής, μέσα από την ποίηση και τους ήχους των Yann-Fañch Kemener & Didier Squiban, Yann Tiersen, Émilie Quinquis και Denez Prigent.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6