Το τραγούδι των τζιτζικιών δεν είναι τυχαίο ούτε αυθόρμητο. Είναι μια συνθήκη που ρυθμίζεται από τη θερμοκρασία του εδάφους και του αέρα. Το μεσημέρι και νωρίς το απόγευμα είναι οι ώρες της κορύφωσης. Εκεί, τα τζιτζίκια ενώνουν τις δονήσεις τους σε μια κοινή φωνή που, άλλοτε ρυθμική και άλλοτε εκκωφαντική, συνοδεύει τις θερινές μας περιπλανήσεις.
Στον δυτικό κόσμο ο τζίτζικας παρουσιάζεται ως τεμπέλης και ανεύθυνος, που σπαταλά τον χρόνο του τραγουδώντας και στο τέλος τιμωρείται για την απερισκεψία του. Ένα αφήγημα που διδάσκει την ηθική της εργασίας, της πρόνοιας και της αυτοπειθαρχίας.
Αντίθετα, στην κινεζική παράδοση ο τζίτζικας (蝉) είναι σύμβολο ευγένειας, καθαρότητας και πνευματικής ανάτασης. Στην ιαπωνική κουλτούρα το τζιτζίκι (蝉) συμβολίζει το καλοκαίρι, αντανακλά την παροδικότητα και το εφήμερο της ζωής και μια γλυκιά θλίψη για το πέρασμά της. Συνδέεται με την αναγέννηση, καθώς αναδύεται από το έδαφος και αποβάλλει το κουκούλι του – σύμβολο της απουσίας, αυτού που κάποτε υπήρξε, ή και της ψυχής, που αφήνει το σώμα. “Utsusemi” στα Ιαπωνικά, είναι το άδειο κέλυφος του τζίτζικα μετά την έκδυσή του.
Για το κέλυφος του τζίτζικα γράφει η Αμερικανίδα συνθέτρια σύγχρονης μουσικής Arlene Sierra. Το έργο της «Cicada Shell» για επταμελές ensemble, ανήκει σε μια σειρά έργων που διερευνούν αρχές στρατιωτικής στρατηγικής – από μια αρχαία συλλογή κινεζικών τακτικών μάχης: Οι 36 Στρατηγικές. H Στρατηγική αρ.21: «Ξεκολλήστε το κέλυφος του τζιτζικιού» συμβουλεύει ότι «οι ψεύτικες εμφανίσεις παραπλανούν τους εχθρούς. Ο μετασχηματισμός και η ψευδαίσθηση είναι το κλειδί για την αποφυγή της σύλληψης και της ήττας.»
Ανάλογα με το είδος των τζιτζικιών, τα αυγά μπορεί να παραμείνουν 2–5 χρόνια στο υπέδαφος, ενώ πιο σπάνια είδη (π.χ. Magicicada στη Β. Αμερική) περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους ως υπόγειες νύμφες, και εμφανίζονται στην επιφάνεια κάθε 17 χρόνια. Το σχήμα «Cicada Dream Band» είναι ένα μουσικό εγχείρημα που συνομιλεί ηχητικά με το τραγούδι των συγκεκριμένων τζιτζικιών: ο μουσικός και οικοφιλόσοφος David Rothenberg στο κλαρινέτο συνεργάζεται με τον Timothy Hill στο φωνητικό τραγούδι του λάρυγγα και την Pauline Oliveros στο ακορντεόν και τα ηλεκτρονικά. Ο δίσκος ηχογραφήθηκε ζωντανά στη φύση, με τις φωνές των τζιτζικιών να συμμετέχουν ενεργά στο ακουστικό τοπίο. Μια πρακτική που επικεντρώνεται στην αυξημένη επίγνωση του περιβάλλοντος και της σιωπής.
Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς, διερευνά τον ήχο που κατακλύζει τις ημέρες του καλοκαιρού – το εφήμερο τραγούδι των τζιτζικιών. Με τους ήχους των Charles Trenet, Joe Hisaishi, Hizuru, Renaldo & The Loaf, Siavash Amini& Matt Finney, Paul Lima Walker και Luc Ferrari.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Αργύρης Παντελιάδης
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Διαδικτυακή Ακρόαση: ERT εcho