«Η αφαίρεση είναι επίσης πτήση. Είναι ελευθερία από τους άμεσους χωροχρονικούς περιορισμούς της στιγμής· ελευθερία να σχεδιάζουμε το μέλλον, να ανακαλούμε το παρελθόν, να κατανοούμε το παρόν από μια αναστοχαστική προοπτική που περιλαμβάνει και τα τρία…»
Adrian Piper, Flying, 1987
Στο “Flying” η Αμερικανίδα εννοιολογική καλλιτέχνιδα και φιλόσοφος Adrian Piper συνδέει την αφαίρεση με μια προσωρινή αποδέσμευση από τους περιορισμούς της στιγμής. Παρελθόν, παρόν και μέλλον μπορούν έτσι να συνυπάρξουν μέσα στην ίδια αναστοχαστική προοπτική, ενώ το πραγματικό γίνεται υλικό για τη σύλληψη του δυνατού.
Το απόσπασμα προτάσσεται στο κείμενο που συνοδεύει τη “Memoria”, τη νέα δισκογραφική δουλειά της Νορβηγομεξικανής συνθέτριας, παραγωγού και κλαρινετίστριας Carmen Villain, που μόλις κυκλοφόρησε. Εδώ η μνήμη γίνεται μέθοδος σύνθεσης: νέες και αρχειακές ηχογραφήσεις τεμαχίζονται και επανασυναρμολογούνται, ενώ η επανάληψη και η επεξεργασία τις επαναφέρουν αλλοιωμένες, σαν αναμνήσεις που ξαναλέγονται.
Μία από τις αφετηρίες της Villain είναι τα κείμενα της Pauline Oliveros για τους εσωτερικά ανακαλούμενους ήχους, που παραμένουν ανήκουστοι στους άλλους. Στο “Tuning Meditation”, κάθε συμμετέχων ακούει εσωτερικά έναν τόνο, τον τραγουδά και συντονίζεται με μια άλλη φωνή. Η ίδια η ακρόαση γίνεται συνθετικό υλικό, καθώς ο εσωτερικός ήχος αποκτά σώμα και θέση μέσα σε έναν κοινό ακουστικό χώρο.
Ο δίσκος συνομιλεί και με την ταινία “Memoria” του Apichatpong Weerasethakul, όπου η ηρωίδα ακούει έναν βαρύ μεταλλικό κρότο χωρίς εξωτερική πηγή — έναν ήχο βασισμένο σε προσωπικό ακουστικό βίωμα του σκηνοθέτη. Για τον Apichatpong, η ταινία αφορά τον συγχρονισμό με τον τόπο, τους άλλους και τον εαυτό. Σαν «κεραία» απορροφά μνήμες και συναντά δίπλα σε ένα ποτάμι έναν άνδρα που θυμάται τα πάντα. Η μορφή του φέρνει στον νου τον «Φούνες τον μνήμονα» του Jorge Luis Borges. «Το να σκέφτεσαι», γράφει ο Borges, «σημαίνει να ξεχνάς διαφορές, να γενικεύεις, να αφαιρείς».
Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς αναζητά τους ήχους που αναδύονται μέσα από τη μνήμη: τους τόνους που γεννιούνται εσωτερικά, τις φωνές και τις αναπνοές που τους δίνουν σώμα, τις καταγραφές τόπων, τα όνειρα που επιστρέφουν, μεταμορφωμένα. Πλαισιωμένος από τους ήχους των Maria Muldaur, Cassandra Miller, Johanna Orellana και FM Einheit.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Στέλιος Εφεντάκης
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Εικόνα: Anna Malina, “A Lifetime of Shells”