Komorebi — 木漏れ日 — είναι η Ιαπωνική λέξη για το φως του ήλιου που περνά μέσα από τα κλαδιά και τα φύλλα των δέντρων˙ φως φιλτραρισμένο από ένα ζωντανό σώμα – φύλλα και άνεμος. Στην ταινία “Perfect Days” του Wim Wenders, ο πρωταγωνιστής φωτογραφίζει ξανά και ξανά το φως μέσα από τα δέντρα, συλλέγοντας εφήμερες στιγμές σε μια άσκηση προσοχής: την ικανότητα να παρατηρεί κανείς μια ελάχιστη μεταβολή του κόσμου.
Αυτή η λεπτή οπτική μουσική βρίσκει ηχητικό ανάλογο στον δίσκο “Komorebi” του Yuichiro Fujimoto. Μια κυκλοφορία από το 2004, σε μεταγενέστερη συγγένεια με την ιδέα μιας μουσικής που γίνεται περιβάλλον: χαμηλή ένταση, μικρές φόρμες, οικιακή κλίμακα, λεπτές ηλεκτρονικές υφές. Μικρές ηχητικές αντανακλάσεις που εμφανίζονται για λίγο και αποσύρονται στη σιωπή.
Η Ιαπωνική ambient μουσική ονομάζεται kankyō ongaku (環境音楽) και σημαίνει κυριολεκτικά «μουσική περιβάλλοντος». Αναπτύχθηκε στην Ιαπωνία των ’80s, σε μια περίοδο που η μουσική συνδέθηκε με αρχιτεκτονικούς χώρους, μουσεία, εμπορικά κέντρα, εκθέσεις, σχεδιασμό ήχου και νέες τεχνολογίες. Ένα ρεύμα Ιαπωνικού μινιμαλισμού που αναδύθηκε για να συνοδεύσει τους χώρους και τις μεταμορφώσεις της οικονομικής άνθησης της εποχής. Στο διεθνές λεξιλόγιο επανήλθε με τη συλλογή “Kankyō Ongaku: Japanese Ambient, Environmental & New Age Music 1980–1990”, μια κομβική συλλογή που χαρτογράφησε την Ιαπωνική σκηνή και διαμόρφωσε τη σημερινή πρόσληψή της, εκτός Ιαπωνίας.
Ο επιμελητής της, Spencer Doran, μαζί με τον Ryan Carlile, αποτελούν το σχήμα των Visible Cloaks από το Πόρτλαντ των ΗΠΑ. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα κυκλοφόρησαν τον τελευταίο τους δίσκο “Paradessence” όπου παίρνουν το νήμα της Ιαπωνικής kankyō ongaku και το μεταφέρουν σε έναν ψηφιακό, υβριδικό κόσμο. Ο τίτλος ενώνει το “paradox” και το “essence”: μια παράδοξη ουσία όπου δύο φαινομενικά αντίθετες καταστάσεις συνυπάρχουν στον ίδιο πυρήνα. Αντλούν από την ιδέα του “positive space” του αρχιτέκτονα Christopher Alexander – του χώρου γύρω από ένα αντικείμενο. Στη μουσική, αυτό σημαίνει ότι η σιωπή και το κενό δεν μένουν απλώς περιθώριο ανάμεσα στους ήχους· αποκτούν σχήμα, πυκνότητα και λειτουργία.
Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς εξερευνά το φως που διαρρέει, με μουσικές από την Ιαπωνική ambient και την επανερμηνεία της˙ πλαισιωμένος από τους ήχους των Sachiko Kanenobu, Tōru Takemitsu, Satoshi Ashikawa, Fumio Miyashita και Félicia Atkinson & Satisuki Shibano.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Εικόνα: “Darkness”, Andrea Starkey, 2010