«Η λέξη αισθητική δεν παραπέμπει σε μια θεωρία της ευαισθησίας, του γούστου και της απόλαυσης των ερασιτεχνών της τέχνης. Παραπέμπει αυστηρά σε ένα ιδιαίτερο τρόπο ύπαρξης όλων όσων εμπίπτουν στην περιοχή της τέχνης, στον τρόπο ύπαρξης αυτών των αντικειμένων. Στο αισθητικό καθεστώς των τεχνών, τα καλλιτεχνικά πράγματα ταυτοποιούνται με βάση την υπαγωγή τους σε ένα ιδιαίτερο καθεστώς του αισθητού. Το αισθητό αυτό, απελευθερωμένο από τους συνήθεις δεσμούς του, διέπεται από μια ετερογενή δύναμη, τη δύναμη μιας σκέψης που έχει η ίδια αποξενωθεί από τον εαυτό της…» (Jacques Rancière)
H τέχνη, υποστηρίζει ο Γάλλος στοχαστής, δεν συγκροτείται ως αυτόνομο πεδίο, αλλά ως τρόπος ένταξης μέσα σε ένα καθεστώς του αισθητού. Διακρίνει τρεις διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους τα καλλιτεχνικά πράγματα καθίστανται αναγνωρίσιμα ως τέτοια.
- Στο ηθικό καθεστώς, η τέχνη αξιολογείται με βάση τις επιδράσεις της στον βίο και υπάγεται σε μια τάξη που την υπερβαίνει.
- Στο αντιπροσωπευτικό καθεστώς, οργανώνεται ως αναπαράσταση και διέπεται από κανόνες που ρυθμίζουν τη σχέση μορφής και περιεχομένου.
- Στο αισθητικό καθεστώς, οι ιεραρχίες αυτές αποσταθεροποιούνται: δεν υπάρχει πλέον προνομιακό αντικείμενο ούτε προκαθορισμένος τρόπος εμφάνισης.
Η σχέση αισθητικής και πολιτικής συγκροτεί έναν κοινό χώρο, μέσα στον οποίο η ορατότητα και η ακουστότητα δεν είναι δεδομένες, αλλά κατανέμονται, με ένα σύστημα που ο Rancière ονομάζει «μερισμό του αισθητού».
Απόψε η επέτειος των 59 χρόνων από το καθεστώς των συνταγματαρχών, που κατάφερε ένα καίριο πλήγμα στον πολιτισμό, ανακόπτοντας βίαια την πνευματική αναγέννηση της δεκαετίας του ’60 στην Ελλάδα επιβάλλοντας μια αισθητική εθνικοπατριωτικών εξάρσεων και κακού γούστου. Ο παρΑξενος_ελκυστΗς αναζητά τους όρους μεταβολής του αισθητού, μέσα από τους ήχους των:
- Scott Walker,
- François Bayle,
- Heiner Goebbels,
- Milan Knížák,
- Spectro Duo,
- Randy Newman, και
- αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ «Το Πολιτιστικό Έγκλημα της Χούντας» (1997), διαθέσιμο στο Αρχείο της ΕΡΤ και μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρο κάνοντας κλικ εδώ.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Έφη Γεωργοπούλου
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Εικόνα: Kazimir Malevich: “Black Square”, 1915