Το Τρίτο Πρόγραμμα τιμά τη μνήμη και την πολυδιάστατη προσφορά του Κυριάκου Σφέτσα, του πρωτοποριακού συνθέτη και εμπνευσμένου Διευθυντή του σταθμού κατά τη δεκαετία του ’80. Η ανεκτίμητη μουσική παρακαταθήκη του δημιουργού, ο οποίος έφυγε από τη ζωή την περασμένη Άνοιξη, έρχεται στο προσκήνιο μέσα από ένα εκτενές ραδιοφωνικό αφιέρωμα που θα μεταδοθεί από τις 11 έως τις 18 Οκτωβρίου.
Κατά τη διάρκεια αυτής της θεματικής εβδομάδας, παραγωγοί του σταθμού υποδέχονται στο στούντιο του Τρίτου Προγράμματος διακεκριμένες προσωπικότητες και στενούς συνεργάτες του συνθέτη, φωτίζοντας γνωστές και άγνωστες πτυχές της πορείας του και παρουσιάζοντας σπάνιο, ανέκδοτο υλικό από το προσωπικό αρχείο του συνθέτη και το Αρχείο της ΕΡΤ, καθώς και έργα σε πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση. Ξεχωριστή στιγμή αποτελεί η μετάδοση της τελευταίας ηχογράφησης των πιανιστικών του έργων, μιας ιστορικής καταγραφής που πραγματοποίησε το Τρίτο Πρόγραμμα λίγο πριν από τον θάνατο του καλλιτέχνη.
Το αναλυτικό πρόγραμμα των ειδικών εκπομπών διαμορφώνεται ως εξής:
- Δευτέρα 12 έως Παρασκευή 16 Οκτωβρίου (15:00 – 16:00) «Κυριάκος Σφέτσας: Ήχηση Παρόντος Μέλλοντος – Ο Συνθέτης της Εβδομάδας».
Ο συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας έχει καταχωρηθεί στα λεξικά της μουσικής ως πρωτοπόρος και οραματιστής– δημιούργησε ένα μουσικό συντακτικό στο οποίο συγχώνευσε τις ιδιαιτερότητες της παραδοσιακής μουσικής του τόπου μας με την πολυφωνική οργάνωση των ήχων της Δύσης. Πρότεινε τη σύντηξη των μουσικών ηθών, το δημώδες με το λόγιο. Άφησε πίσω του μια πλούσια εργογραφία, γράφοντας μουσική συμφωνική, χορωδιακή, σκηνική για μπαλέτο και θέατρο, μουσική δωματίου, ηλεκτρονική, καθώς και έργα για σόλο όργανα. Παράλληλα, διακρίθηκε για τις συνθέσεις του σε ύφος jazz και fusion, τα τραγούδια του σε ποίηση Ελλήνων και ξένων ποιητών, αλλά και την εμβληματική μουσική του για τον κινηματογράφο. Έργα του έχουν παιχτεί σε Ευρώπη, Αυστραλία, Αμερική από Συμφωνικές Ορχήστρες, Ορχήστρες Ραδιοφωνιών, Πανεπιστημιακές Ορχήστρες και μουσικά σύνολα.
Καθημερινά η εκπομπή χαρτογραφεί την εξέλιξη του πρωτοπόρου δημιουργού μέσα από τη διαδρομή του σε Αμφιλοχία, Λευκάδα, Παρίσι και Αθήνα, την πορεία της διαπολιτισμικής μουσικής εκπαίδευσής του καθώς και της σημαντικής δωδεκαετoύς θητείας του ως διευθυντή στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας (1982-1994). Με βάση αρχειακές συνεντεύξεις, ο ίδιος αφηγείται στιγμές της ζωής του, ενώ μεταδίδεται ευρύτατο φάσμα του έργου του (συμφωνικά, ηλεκτρονικά, jazz-fusion και κινηματογραφικά) από τη δισκογραφία, το Αρχείο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και το προσωπικό του αρχείο. Η έρευνα η παραγωγή και η παρουσίαση είναι της Αφροδίτης Κοσμά. Την ηχογράφηση και την ηχητική επεξεργασία έκανε η Έφη Γεωργοπούλου. - Δευτέρα 12 Οκτωβρίου (21:00), Σάββατο 17 & Κυριακή 18 Οκτωβρίου (18:00) Ο κριτικός μουσικής Θάνος Μαντζάνας επιμελείται και παρουσιάζει την τριμερή σειρά εκπομπών «Κυριάκος Σφέτσας: Ήχηση παρόντος μέλλοντος – Με το ρεύμα του ήλιου».
Η σειρά ακολουθεί χρονολογικά τη δισκογραφία του Κυριάκου Σφέτσα από τα πρώτα του βήματα πριν την αναχώρηση του για τη Γαλλία έως τις μετέπειτα δουλειές του. Ως κατακλείδα (coda) μεταδίδεται απόσπασμα από τη συναυλία του Open Jazz Fusion Ensemble του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της τιμητικής εκδήλωσης λίγο πριν από την εκδημία του. Επίσης ο παραγωγός συνομιλεί με ανθρώπους που γνώρισαν και συνεργάστηκαν στενά με τον δημιουργό. Η καθηγήτρια μουσικής τεχνολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, Αναστασία Γεωργάκη, η οποία, εκτός της κοινής καταγωγής τους από την Λευκάδα, είχε διοργανώσει την εκδήλωση του ΕΚΠΑ προς τιμήν του τοποθετεί μουσικολογικά το έργο του Κυριάκου Σφέτσα εντός και σε σχέση με τα ρεύματα της εποχής του και μιλά για τις μουσικές δραστηριότητες του όταν επέστρεψε μόνιμα στη Λευκάδα. Ο σολίστ της ηλεκτρικής κιθάρας, συνθέτης και διδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ Τηλέμαχος Μούσας και ο σολίστ του ηλεκτρικού μπάσου Γιώργος Παλαμιώτης μοιράζονται την εμπειρία τους από τη σύμπραξη μαζί του. Τέλος, ο διακεκριμένος συνθέτης και επί χρόνια παραγωγός του Τρίτου Βαγγέλης Κατσούλης αναφέρεται στο ραδιοφωνικό αποτύπωμα της διεύθυνσης του Σφέτσα στο Τρίτο Πρόγραμμα, αλλά και στη συνεργασία τους για την έκδοση του εμβληματικού τζαζ δίσκου “Silent Days” στην εταιρεία Utopia. - Δευτέρα 12 Οκτωβρίου (00:00) Η εκπομπή «Παράξενος Ελκυστής» με τη Μαριλένα Μαραγκού εστιάζει στην πρώιμη συνθετική περίοδο του δημιουργού στο Παρίσι (αρχές δεκαετίας ’70). Κεντρικός άξονας είναι το ηλεκτροακουστικό έργο “Smog” (1974), μαζί με τα “Artefact” (1971) και “Extrapolation” (1972). Για τα δύο τελευταία αξιοποιούνται αρχειακές ηχογραφήσεις της ΕΡΤ με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Ευθύμιου Καβαλιεράτου.
Βασικός άξονας της εκπομπής είναι η διερεύνηση της ηχητικής γλώσσας που διαμορφώνει ο Σφέτσας στα χρόνια του Παρισιού, με έμφαση στη χρήση της ηλεκτρικής ενίσχυσης, του ηχοχρώματος και της χωρικής οργάνωσης του ήχου, καθώς και στη θέση του “Smog” μέσα σε αυτή την πρώιμη δημιουργική περίοδο. - Τρίτη 13 & Τετάρτη 14 Οκτωβρίου (23:00). Δύο εκπομπές με τίτλο «Κυριάκος Σφέτσας: Ήχηση παρόντος μέλλοντος – Έργα για Πιάνο»
Οι εκπομπές περιλαμβάνουν σε πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση τα πιανιστικά έργα του συνθέτη ερμηνευμένα από την σολίστ Κατιάνα Γεωργά, σε ηχογράφηση που έγινε στο Στούντιο D της ΕΡΤ με ηχολήπτη τον Στέλιο Εφεντάκη. Ο Γιώργος Κωνσταντίνου συνομιλεί με τη σολίστ και παρουσιάζει έναν αποκλειστικό σχολιασμό και ανάλυση πάνω στα έργα.
- Πέμπτη 15 και Παρασκευή 16 Οκτωβρίου (22:00 – 00:00) «Κυριάκος Σφέτσας: Ήχηση παρόντος μέλλοντος – Ημέρες Τρίτου»
Ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ σε δύο μέρη, σε παραγωγή και παρουσίαση της Αφροδίτης Κοσμά, αφιερωμένο στη δωδεκαετή θητεία του Κυριάκου Σφέτσα ως του μακροβιότερου διευθυντή του Τρίτου Προγράμματος (1982-1994). Παραγωγοί, ηχολήπτες και στενοί συνεργάτες εκείνης της εποχής ενώνονται για να καταγράψουν την ιστορία μιας ακμάζουσας περιόδου του Ελληνικού ραδιοφώνου. Μέσα από τις ζωντανές περιγραφές τους, οι ακροατές μεταφέρονται στα στούντιο των ιστορικών ηχογραφήσεων, στο διευθυντικό γραφείο όπου «ζυμώνονταν» οι εκπομπές, αλλά και στους διαδρόμους του σταθμού με ανεκδοτολογικές ιστορίες καθημερινής συμβίωσης. Στο κάλεσμα αυτό συμμετέχουν οι: Νίκος Βαλκάνος, Κορνήλιος Διαμαντόπουλος, Μενέλαος Καραμαγγιώλης, Βαγγέλης Κατσούλης, Νίκος Κυπουργός, Λάμπρος Λιάβας, Γιώργος Μητρόπουλος, Γιώργος Μονεμβασίτης, Μάρκος Μωυσίδης, Λόλα Νταϊφά, Σάκης Παπαδημητρίου, Ανδρέας Ρικάκης, Νέλλη Σεμιτέκολο, Γιάννης Συγλέτος, Γεωργία Τάτση, Χρήστος Τσανάκας και Νίκη Τσιρώνη.
Η ηχοληψία είναι του Τάσου Μπακασιέτα και της Μαρίας Φωτοπούλου ενώ η ηχητική επεξεργασία είναι του Κώστα Κυριακάκη. - Παρασκευή 16 Οκτωβρίου (18:00) Στην εκπομπή «Αυτόματος Τηλεφωνητής» ο Μενέλαος Καραμαγγιώλης απευθύνει «Κλήση στον Κυριάκο Σφέτσα»
Στην ιδιαίτερη αυτή εκπομπή ο παραγωγός του Τρίτου αναρωτιέται εάν τους συνθέτες τους κατανοεί κανείς όταν μιλούν ή όταν ακούει τη μουσική τους; Όταν είναι παρόντες ή όταν λείπουν; Όσο υπάρχει η μουσική τους είναι ωσεί παρόντες; Ο Κυριάκος Σφέτσας, οι μουσικές του, τα χρόνια του στο Τρίτο, το ραδιόφωνο και οι «προφητείες» του στήνουν μια ραδιοφωνική ταινία αφιερωμένη στο συνθέτη, σε όσους αγαπούν τους πειραματισμούς και την ελευθερία στην τέχνη κι όσους διεκδικούν τη διάρκεια στο χρόνο μέσω της μουσικής. - Σάββατο 17 & Κυριακή 18 Οκτωβρίου (16:00) Η εκπομπή «Ο Θησαυρός της πίσω αυλής» με τον Γιώργο Ν. Φλωράκη φωτίζει σε δύο μέρη τη δημιουργική διαδρομή του Κυριάκου Σφέτσα. Το πρώτο μέρος ακολουθεί τους σταθμούς της ζωής και της πορείας του από τη Λευκάδα και τις πρώτες μουσικές εμπειρίες έως το Παρίσι και την ώριμη δημιουργία του, μέσα από έργα φωνητικής μουσικής όπως μελοποιήσεις του συνθέτη σε ποίηση Charles Cotton και Μίλτου Σαχτούρη. Το δεύτερο μέρος εστιάζει στην «Ιόνια» μουσική του ταυτότητα και τη σύζευξη Ανατολής και Δύσης, παρουσιάζοντας συνθέσεις του με την Ορχήστρα Νυκτών Εγχόρδων του Δήμου Πατρέων, έργα σε ποίηση Κικής Δημουλά και κινηματογραφικές μουσικές, πλαισιωμένα από αποσπάσματα λόγου του ίδιου του δημιουργού.
Αρχειακές Μεταδόσεις & Επαναλήψεις
- Κυριακή 11 και Σάββατο 17 Οκτωβρίου (07:00) Η εκπομπή «Εγνατία Οδός» με τον Γιώργο Ντόβολο παρουσιάζει σε επανάληψη ένα διμερές αφιέρωμα στον Κυριάκο Σφέτσα.
Φιλοξενεί τον διακεκριμένο μουσικό Χρήστο Σφέτσα, ο οποίος μιλά με ιδιαίτερη συγκίνηση για τον αδελφό που τον μύησε στον κόσμο της μουσικής αλλά και για τον σπουδαίο δημιουργό που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη Ελληνική μουσική.
- Κυριακή 11 & Κυριακή 18 Οκτωβρίου (20:30) Η εκπομπή «Το Θέατρο της Κυριακής στο Τρίτο» με τη Μάρα Καλούδη συμμετέχει στο αφιέρωμα παρουσιάζοντας τον «Άμλετ» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (σκηνοθεσία Κώστα Καστανά).
Οι ακροατές θα ακούσουν την πρωτότυπη μουσική που συνέθεσε ο Κυριάκος Σφέτσας ειδικά για την ιστορική αυτή παραγωγή, η οποία μεταδόθηκε για πρώτη φορά το 1977 σε δύο μέρη από το Πρώτο Πρόγραμμα. - Πέμπτη 15 Οκτωβρίου (11:00) Ο Διονύσης Μαλλούχος αποχαιρετά τον Κυριάκο Σφέτσα
Μεταδίδεται σε επανάληψη η ειδική εκπομπή-αφιέρωμα που παρουσιάστηκε αμέσως μετά την εκδημία του συνθέτη.
Infο
Κυριάκος Σφέτσας (1945–2026): Ήχηση Παρόντος Μέλλοντος
Μεγάλο Αφιέρωμα του Τρίτου Προγράμματος από τις 11 μέχρι τις 18 Οκτωβρίου 2026
Συντονιστείτε στο Τρίτο Πρόγραμμα 90,9 & 95,6, στο DAB+ και διαδικτυακά (live ή on demand) στο ERT εcho.
