Αγαπητέ Τόμας — ή, ίσως, αγαπητέ Μάγε,
Τα παιδιά σου σε αποκαλούσαν «Μάγο». Λένε πως το όνομα γεννήθηκε από τα μικρά ταχυδακτυλουργικά τεχνάσματα με τα οποία τα διασκέδαζες μικρά. Φανταζόσουν άραγε πως η προσφώνηση αυτή θα σε ακολουθούσε τόσο μακριά στον χρόνο; Ένιωθες κι εσύ κάποιες στιγμές μάγος, όταν μια πρόταση έβρισκε τον ρυθμό της και ένας ολόκληρος κόσμος αναδυόταν μέσα από τις λέξεις;
Η λέξη «μάγος» απέκτησε στο έργο σου μια παράξενη διπλή ζωή. Χωρά μέσα της την τρυφερότητα ενός οικογενειακού παιχνιδιού, τη σαγήνη του «Μαγικού βουνού» και τη σκοτεινή εξουσία του Τσιπόλα. Καθώς μετέφραζα τον «Μάριο και τον Μάγο», ένιωθα πως καθόμουν κι εγώ μέσα σε εκείνη τη θερμή, αποπνικτική αίθουσα. Γνώριζα, όπως και ο αφηγητής, ότι η ατμόσφαιρα είχε δηλητηριαστεί. Παρέμενα ωστόσο στη θέση μου, ακολουθώντας ως το τέλος τη φωνή, τις χειρονομίες και το μαστίγιο του Τσιπόλα. Η μαγεία σου αποκαλύπτει στον αναγνώστη τη δική του θέση μέσα στο θέαμα, τη γοητεία που του ασκεί η εξουσία και την ευκολία με την οποία η περιέργεια μετατρέπεται σε συνενοχή. Γι’ αυτό επέλεξα να μεταφράσω το συγκεκριμένο έργο σου: για να περάσει στα ελληνικά αυτή η διπλή δύναμη: η σαγήνη της μορφής και η αφύπνιση του βλέμματος.
Μαρία
Η μεταφράστρια Μαρία Μαντή ταχυδρομεί στο Τρίτο Πρόγραμμα το επιστολικό δελτάριό της στον Γερμανό συγγραφέα Τόμας Μαν με αφορμή την μετάφραση της νουβέλας του «Ο Μάριο και ο Μάγος» που προσφέρει μια αλληγορία του φασισμού, δείχνοντας πως η εξουσία ευδοκιμεί όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά και μέσω του θεάματος, της συναίνεσης και της σταδιακής διάβρωσης της ατομικής ηθικής αντίστασης.
Με μουσική των:
-Richard Wagner
-Franz Schubert
-Arnold Schönberg
-Ludwig van Beethoven
Bioγραφικό
Η Μαρία Μαντή είναι μεταφράστρια γερμανόφωνης και αγγλόφωνης λογοτεχνίας, σεναριογράφος και διδακτορική ερευνήτρια Συγκριτικής Γραμματολογίας του Τμήματος Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ. Έχει σπουδάσει Ιστορία, Αρχαιολογία και Ιστορία της Τέχνης, Γερμανική Φιλολογία. Διδάσκει λογοτεχνική μετάφραση και συντάσσει αξιολογήσεις βιβλίων για εκδοτικούς οίκους. Η έρευνά της επικεντρώνεται στη σεναριακή αφήγηση, τις σχέσεις λογοτεχνίας και κινηματογράφου και στη μοντερνιστική και μεταμοντερνιστική πρωτοπορία. Έχει μεταφράσει έργα των Πέτερ Φλαμ και Τόμας Μαν. Υπό έκδοση βρίσκονται μεταφράσεις έργων του Τόμας Μπέρνχαρντ και της Τζόι Γουίλιαμς. Μελέτες της έχουν δημοσιευτεί στο Chicago Review, στο DiMaG, κ,α. Αυτή την περίοδο εργάζεται πάνω στο βιβλίο της The Clever Hans Effect. A sanatorium novella by Lord Macaulay Arden καθώς και σε μια μελέτη για το μεταμοντέρνο διασκευασμένο σενάριο.
Παραγωγή, παρουσίαση: Αφροδίτη Κοσμά
Ηχητική επεξεργασία: Κώστας Κυριακάκης
Η μετάφραση είναι περιπλάνηση σε ανθρώπους, ιστορίες, γλώσσες, πολιτισμούς, ένα ταξίδι και μια συνάντηση.
Το Τρίτο Πρόγραμμα προσκαλεί μεταφραστές σε μια sui generis διαδικασία κατά την οποία καλούνται να γράψουν μια νοερή carte postale, ένα επιστολικό δελτάριο, σε συγγραφέα της μεταφραστικής πορείας τους.
Σκοπός της εκπομπής είναι να σκιαγραφηθεί, μέσω σκέψεων και εκμυστηρεύσεων, η προσωπική σχεδόν μυστικιστική σχέση που αναπτύσσουν οι μεταφραστές με τους συγγραφείς.
Με αναφορές στους συγγραφείς και αποσπάσματα από κείμενά τους στην πρωτότυπη γλώσσα και στα ελληνικά, με μουσικές επιλογές διαμορφώνεται ένα μωσαϊκό λόγου και ήχου και αναδεικνύεται η μεταφραστική πράξη- τέχνη ως μια διαπολιτισμική περιπλάνηση.
Μεταφραστές, σαλπιγκτές των μυστικών που κρατούν λαοί, εποχές και γλώσσες.
1η Μετάδοση: 05 Νοεμβρίου 2018