Σκηνικό Μουσικό Μυστήριο σε τρεις πράξεις. Λιμπρέτο του συνθέτη, βασισμένο στον “Parzival”, το επικό άσμα του Wolfram von Eschenbach, γραμμένο τον 13ο αιώνα. Πρωτοπαρουσιάστηκε στις 26 Ιουλίου 1882 στο θέατρο του Bayreuth
«... ἀποροῦντα τοῦ θεραπεύσαντος, τῆς Πυθίας ὁ τρώσας ἰάσεται ἀνελούσης, παραγενόμενον εἰς Θετταλίαν τῷ χρησμῷ πεισθείς, θεραπείας ἠξίωσε.»
(Αριστοφάνη: «Νεφέλαι»)
«Ο τρώσας και ιάσεται». Στην αρχαιότητα ο Τήλεφος, βασιλιάς της Μυσίας, πήρε αυτόν το χρησμό από το μαντείο των Δελφών: «ό,τι σε πλήγωσε, αυτό θα σε γιατρέψει». Κατά την εκστρατεία τους ενάντια στην Τροία, οι Αχαιοί αποβιβάστηκαν στη χώρα του και τη λεηλάτησαν. Μαχόμενος με τον Αχιλλέα ο Τήλεφος τραυματίστηκε, και η πληγή του δεν έκλεινε, όσα χρόνια και αν περνούσαν. Όταν το μαντείο του είπε πως το όπλο που τον λάβωσε, αυτό μόνο θα κλείσει την πληγή, ο βασιλιάς πήγε να ψάξει τον Αχιλλέα κάτω από τα κάστρα της Τροίας και του ζήτησε την ίαση. Με τη σκουριά από την Αχίλλειο λόγχη που τον είχε λαβώσει, η πληγή του Τήλεφου πράγματι, έκλεισε.
Τι κοινό άραγε μπορεί να έχει η ιστορία αυτή με τον “Parsifal” του Wagner, στον οποίο είναι αφιερωμένη και αυτή την εβδομάδα η εκπομπή μας; Πολλά κοινά: ένας βασιλιάς βασανισμένος από μια αγιάτρευτη πληγή, παίρνει μια προφητεία και αναζητά την ίαση μέσα από το όπλο που τον πλήγωσε. Στον Wagner ο Τήλεφος γίνεται Amfortas, ο Αχιλλέας γίνεται Parsifal και η λόγχη που ακουμπά επάνω στο τραύμα του βασιλιά για να τον γιατρέψει, γίνεται εδώ η ιερή Λόγχη του Γκράαλ, η λόγχη που είχε κεντήσει το πλευρό του Ιησού επάνω στο σταυρό.
Δεύτερο μέρος του αφιερώματος μας στο κύκνειο άσμα του Richard Wagner αυτή την εβδομάδα, με μια «αιρετική» ηχογράφηση του έργου, εφόσον είναι στα Ιταλικά – για τους περισσότερους, ας το παραδεχτούμε, ο Wagner πρέπει να ερμηνεύεται στη γλώσσα του, τα Γερμανικά, καθώς και από έμπειρους του είδους. Στη γλώσσα του δεν θα τον ακούσουμε αυτή τη φορά. Από έμπειρους και μεγάλους ερμηνευτές όμως, ναι: Vittorio Gui στο podium της RAI di Roma, Μαρία Κάλλας στο ρόλο της Kundry (ο τελευταίος ρόλος Wagner που τραγούδησε η Divina), Boris Christoff, Rolando Panerai στο πλευρό της, αλλά και ο (όχι και τόσο γνωστός μας) τενόρος Africo Baldelli, που κρατά επάξια τον κεντρικό ρόλο του άδολου και αγνού ήρωα Parsifal. Ακούστε τους στην εκπομπή που μεταδόθηκε το Μεγάλο Σάββατο, 11 Απριλίου 2026.
“Opera Omnia”
Παραγωγή – παρουσίαση: Γιάννης Φίλιας