Στην εκπομπή ακούγονται σημαντικές ερμηνείες του Ρώσου πιανίστα Grigory Sokolov (1950):
- Henry Purcell
Σουΐτα για Τσέμπαλο ή Σπινέτο Αρ. 4, Ζ. 663.
Ερμηνεύει ο Grigory Soκolov, από ζωντανή ηχογράφηση, στο Palacio de Festivales de Cantabria, στην πόλη Santander, της Ισπανίας, στις 18 Αυγούστου 2023. - Wolfgang Amadeus Mozart
Adagio, για Πληκτροφόρο, Κ. 540.
Ερμηνεύει ο Grigory Sokolov, από ζωντανή ηχογράφηση, στο San Sebastián της Ισπανίας, στις 16 Αυγούστου 2023. - Ludwig van Beethoven
Οι πρώτες 17 από τις 33 Παραλλαγές Πάνω σε ένα Βαλς του Diabelli, έργο 120.
Ερμηνεύει ο Grigory Sokolov, από ζωντανή ηχογράφηση στην Αγία Πετρούπολη, στις 13 Ιουνίου 1985.
Η μεγαλοπρεπής και περίτεχνη σύνθεση εκτιμήθηκε ήδη από τον 19ο αιώνα, ως μια από τις κορυφαίες σειρές παραλλαγών στην ιστορία της μουσικής. Συγκρίθηκε με τις Παραλλαγές Goldberg, για τσέμπαλο, του Johann Sebastian Bach.
To 1819 o συνθέτης και μουσικός εκδότης Anton Diabelli, ζήτησε από δεκάδες συνθέτες που σταδιοδρομούσαν στην Αυστριακή Αυτοκρατορία, να γράψουν από μια παραλλαγή ο καθένας, πάνω σε ένα βαλς του ιδίου, με πρόθεση να τις δημοσιεύσει σε μια πατριωτική συλλογή, υπέρ των ορφανών και των γυναικών που έχασαν τους άνδρες τους, κατά τους Ναπολεόντειους Πολέμους. Πολλοί συνθέτες ανταποκρίθηκαν και 83 παραλλαγές τυπώθηκαν σε μια δίτομη συλλογή.
Ο πρώτος τόμος, με τις παραλλαγές του Beethoven, τυπώθηκε τον Ιούνιο του 1823, από τον οίκο των Pietro Cappi και Anton Diabelli.
Ο δεύτερος τόμος, δημοσιεύτηκε μερικούς μήνες μετά, στα τέλη του 1823 ή τις αρχές του επόμενου έτους, από τον νέο οίκο που ίδρυσε ο Diabelli, με τον Anton Spina. Περιλαμβάνει 50 παραλλαγές ισάριθμων συνθετών. Μεταξύ αυτών ο Franz Schubert, o Johann Nepomuk Hummel, o Ignaz Moscheles, ο Friedrich Kalkbrenner, οι μαθητές του Beethoven, Carl Czerny και Aρχιδούκας Rudolf της Αυστρίας, ο γιος του Wolfgang Amadeus Mozart, Franz Xaver Wolfgang, καθώς και ο Franz Liszt. Ο τελευταίος ήταν 12 μόλις ετών, όταν τυπώθηκε η συλλογή. Ο Liszt συνέθεσε μια παραλλαγή, μάλλον κατόπιν προτροπής του Czerny, από τον οποίο πήρε μαθήματα πιάνου στη Βιέννη. Ο Czerny φαίνεται ότι συνεργάστηκε στενά με τον Diabelli για την υλοποίηση της ιδέας του. Ήταν ο πρώτος που έγραψε μια παραλλαγή. Συνέθεσε επίσης μια coda ως επίλογο της ανθολογίας.
O Beethoven συνέθεσε τις παραλλαγές από το 1819 ως το 1823, παράλληλα με τη Missa Solemnis και άλλα έργα. Σύμφωνα με τον γραμματέα του συνθέτη και μετέπειτα βιογράφο του, Anton Schindler, ο Beethoven αρνήθηκε αρχικά να ανταποκριθεί στην παραγγελία του Diabelli, θεωρώντας το βαλς αναξιόλογο. Όταν όμως – πάντα σύμφωνα με τον Schindler – o Diabelli προσέφερε στον Beethoven ένα σημαντικό ποσό προκειμένου να γράψει μια σειρά παραλλαγών, άλλαξε γνώμη, θέλοντας να επιδείξει τη συνθετική ικανότητά του στην τέχνη της παραλλαγής. Να γράψει δηλαδή, ένα έργο υψηλής καλλιτεχνικής αξίας, έχοντας ως θεματικό υλικό ένα ασήμαντο βαλς. Στην 22η παραλλαγή ο Beethoven παραθέτει το μελωδικό θέμα της άριας του υπηρέτη Leporello, Notte e giorno faticar, από την πρώτη σκηνή της όπερας “Don Gionanni“, του Wolfgang Amadeus Mozart.
O Grigory Sokolov, 75 ετών σήμερα, γεννήθηκε το 1950, στην Αγία Πετρούπολη, τότε Leningrad. Ο πατέρας του ήταν ερασιτέχνης βιολιστής. Πήρε τα πρώτα μαθήματα πιάνου σε ηλικία πέντε ετών. Δύο έτη μετά έγινε δεκτός στο ωδείο της γενέτειράς του, στην τάξη της Leah Zelikhman. Αργότερα συνέχισε με τον Moisey Khalfin, αποφοιτώντας το 1973. Σε ηλικία 12 ετών έδωσε το πρώτο του σημαντικό ρεσιτάλ στη Μόσχα. Τέσσερα έτη μετά, το 1966, κατέκτησε το Πρώτο Βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό Tchaikovsky, με σχεδόν ομόφωνη απόφαση της κριτικής επιτροπής. Ήταν ο νεότερος σε ηλικία νικητής στην ιστορία του φημισμένου και απαιτητικού διαγωνισμού. Πρόεδρος της επιτροπής, ο Emil Gilels. Το 1969 πραγματοποίησε την πρώτη του καλλιτεχνική περιοδεία στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Πρωτίστως ωστόσο, έχει εμφανιστεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και επανειλημμένα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Η Εκπομπή του Θεόδωρου Λούστα με γνωστές και άγνωστες συνθέσεις της Έντεχνης Δυτικής Μουσικής, από τον Μεσαίωνα μέχρι την εποχή μας. Κάθε Δευτέρα-Τρίτη-Τετάρτη στις τέσσερις το απόγευμα στο Τρίτο Πρόγραμμα 90,9 95,6 και στο ERT εcho για live ή (μετά τη μετάδοση της εκπομπής) κατ’ απαίτηση (on demand) ακρόαση.