Η μεταμόρφωση της φύσης στο ξύπνημα της Άνοιξης γιορτάζεται τέτοια εποχή, γύρω από τις μέρες της Εαρινής Ισημερίας, σε πολλές παραδόσεις. Σε έναν ευρύ γεωγραφικό άξονα — από τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία μέχρι τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια, το Nowruz, η «νέα μέρα» κυριολεκτικά στα Περσικά, συνδέει την αστρονομική στιγμή όπου ημέρα και νύχτα εξισώνονται, με την έναρξη του έτους.
Με ρίζες σε προ-ισλαμικές παραδόσεις, το Nowruz εκτείνεται σε δεκατρείς ημέρες, με επισκέψεις, ανταλλαγές και κοινά γεύματα, και ολοκληρώνεται με έξοδο στον υπαίθριο χώρο. Στο Ιράν, το πέρασμα αυτό οργανώνεται γύρω από τη στιγμή του Sal Tahvil και τη διάταξη του Haft-Sin: των 7 σίγμα δηλαδή, όπου πάνω σε μια υφασμάτινη επιφάνεια συγκεντρώνονται 7 αντικείμενα που το όνομά τους αρχίζει από το γράμμα «σ».
Σε μια νέα μέρα στο Ιράν του 1999 “Nowruz99”, ο Ιρανός Saba Alizadeh, σπουδαίος ερμηνευτής του kamancheh και μία από τις πιο καθοριστικές φωνές της σύγχρονης Ιρανικής μουσικής, συνθέτει ένα έργο που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο: μεταφέροντας την κλασική περσική παράδοση σε ένα ηλεκτροακουστικό πεδίο, όπου το kamancheh παραμένει ο βασικός φορέας ήχου, αλλά η χροιά του μετασχηματίζεται μέσω επεξεργασίας, ενσωματώνεται σε επαναλαμβανόμενα ηχητικά ίχνη και συγκροτεί μια μελωδική γραφή που αναπτύσσεται σε εκτεταμένες ηχητικές μάζες, όπου το υλικό λειτουργεί ως μνήμη του τροπικού συστήματος.
Ανήμερα της φετινής Ιρανικής Πρωτοχρονιάς (20.03.26), χωρίς όμως να έχουν προηγηθεί τα πρόσφατα γεγονότα, ο Saba Alizadeh προγραμματίζει την κυκλοφορία του τελευταίου του δίσκου “Rituals of the Last Dawn” «Τελετουργίες της Τελευταίας Αυγής». Δύο αυτοσχεδιαστικές συμπράξεις που ορίζουν ένα σημείο συνάντησης, ανάμεσα σε παραδοσιακές Περσικές τροπικές αρχές και σύγχρονη πειραματική πρακτική, όπου τα όρια μεταξύ ακουστικού και επεξεργασμένου ήχου παραμένουν ρευστά. Ο Alizadeh περιγράφει το έργο ως μια προσφορά στο φως: σε κάθε ανατολή που καλεί σε εγρήγορση, σε κάθε δύση που περιβάλλει τον ουρανό με μια ήσυχη λάμψη, και στην εύθραυστη παρουσία κάθε φωτεινής στιγμής. Ταυτόχρονα, το αφιερώνει σε όσους στερήθηκαν αυτές τις στιγμές, μέσα από πολέμους, εξεγέρσεις και βία.
Σε ένα παρόν που παραμένει φορτισμένο, απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς κινείται στους τροπικούς δρόμους της Μέσης Ανατολής, σε μια πορεία προς το φως που ο ήχος γίνεται πεδίο μνήμης και επιμονής. Πλαισιωμένος από τους ήχους των:
- Zohreh Gholipour/Hossein Alizadeh,
- Hooshyar Khayam/Milad Mohammadi,
- Raed Yassin,
- Ata Ebtekar και
- Sussan Deyhim/Philip Glass.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Έφη Γεωργοπούλου
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Εικόνα: Pouran Jinchi, Untitled, 1998