Ο χρόνος είναι θεμελιώδης όρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Μετά τον Kant, ο χρόνος λογίζεται ως μορφή πρόσληψης των φαινομένων· χωρίς αυτόν, η εμπειρία θα έχανε τη συνοχή, τη διαδοχή και το νόημά της. Υπό αυτή την έννοια, ο χρόνος είναι μια κατασκευή που επιτρέπει στη συνείδηση να αντέξει την ταυτόχρονη πολλαπλότητα του κόσμου.
Η μουσική είναι προνομιακό πεδίο διερεύνησης της χρονικής εμπειρίας, καθώς λειτουργεί άμεσα μέσα στη διάρκεια. Στον τελευταίο δίσκο των Hanne Lippard, Ellen Arkbro και Hampus Lindwall, το πέρασμα του χρόνου απογυμνώνεται σε έναν ενσώματο μινιμαλισμό, όπου η επανάληψη ήχων και λόγου δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, υπογραμμίζοντας την αίσθηση της ακινησίας μέσα στο χρόνο. Στο “Timing” (σύνθεση του Phil Harmonic από το 1978), μια σειρά από προστάγματα προς τον εκτελεστή, να τροποποιεί λεπτομερώς τον χρόνο με βάση προηχογραφημένα σήματα, αποκαλύπτει την υποκειμενική φύση του χρόνου και την εσωτερική χρονικότητα του κάθε στιγμιαίου ήχου. Ο χρόνος αναδεικνύεται ως πλέγμα εμπειρίας, παρατήρησης και συνειδητής διαχείρισης, όπου η επανάληψη και η μεταβολή συνυπάρχουν – υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα της αλλαγής, στο πέρασμα του χρόνου.
Το πέρασμα του χρόνου όπως αποτυπώνεται στην Αφροαμερικανική συλλογική εμπειρία, αναδεικνύει η Moor Mother στο “The Passing of Time”: μια αισθητική καταβύθιση στην ιστορική ροή, που συνδέει τον χρόνο με τη συλλογική μνήμη, τραυματικές ιστορίες και φωνές αντίστασης.
Από το μυθιστόρημα “The Time of Man” (1926) της Elizabeth Madox Roberts αντλεί έμπνευση ο τελευταίος δίσκος του Νορβηγού συνθέτη ηλεκτρονικής μουσικής Biosphere “The Way of Time”. Το βιβλίο αφηγείται την καθημερινότητα και την εσωτερική ζωή ενός ανθρώπου στην αγροτική κοινωνία του Κεντάκι. Ο δίσκος χρησιμοποιεί αποσπάσματα από τη ραδιοφωνική μεταφορά του μυθιστορήματος, με θραύσματα αφηγηματικά με τη φωνή της Joan Lorring και ατμοσφαιρικές λούπες, δημιουργώντας έναν χώρο όπου η μνήμη, η νοσταλγία και ο χρόνος συνυφαίνονται σε ηχητικές στρώσεις. Όπως το βιβλίο διερευνά την υποκειμενικότητα και την ποιητική ροή του χρόνου, έτσι και η μουσική αναδεικνύει το χρόνο ως εμπειρία, τελετουργία και στοχαστική συνείδηση.
Απόψε ο παρΑξενος ελκυστΗς, στην πρώτη μας συνάντηση για το νέο έτος, διερευνά τον τρόπο του χρόνου˙ υπενθυμίζοντας ότι ο χρόνος, όσο αναγκαίος κι αν είναι, παραμένει μια κατασκευή — την οποία η τέχνη μπορεί, αθόρυβα αλλά επίμονα, να αποσταθεροποιεί.
Με τους ήχους των
- Bert Jansch,
- Annelies Monseré,
- Vittorio Zago,
- Sylvie Courvoisier & Wadada Leo Smith και
- Daniel Avery & Alessandro Cortini.
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Διαδικτυακή Ακρόαση: ERT εcho