Το Τρίτο Πρόγραμμα παρουσιάζει, από την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου στις 12:00, μια ραδιοφωνική σειρά 10 επεισοδίων που αποτελεί μια σπάνια πνευματική ανασκαφή. Είναι η καταγραφή του σεμιναρίου με τίτλο «Ιστορία Τέχνης: Ελληνική Ζωγραφική, Ανατολή και Δύση» που παρέδωσε ο Γιάννης Τσαρούχης τον Ιούλιο του 1981, μετά από πρόσκληση του Ιωνικού Κέντρου Επιστημονικών και Πνευματικών Σπουδών, στη Βιβλιοθήκη Χίου.
Ήταν η πρώτη φορά που ο Τσαρούχης αποδέχτηκε τον ρόλο του δασκάλου και η πρώτη φορά που, μετά από πρωτοβουλία και φροντίδα του τότε διευθυντή του Τρίτου Προγράμματος Μάνου Χατζιδάκι, επέτρεψε μια καταγραφή στα λεγόμενά του. Οι ηχογραφημένες αυτές διαλέξεις, μετά από 44 χρόνια σιωπής σε κάποιο ράφι των αρχείων της ΕΡΤ, ανασύρθηκαν το καλοκαίρι του 2024 με αφορμή τον εορτασμό των 70 χρόνων λειτουργίας του Τρίτου. Οι μπομπίνες ψηφιοποιήθηκαν και το υλικό υπέστη την κατάλληλη επεξεργασία αποκαλύπτοντάς μας τη ζωντανή σκέψη του μεγάλου δημιουργού με την πρωτοτυπία, τη συγκλονιστική ακρίβεια, και το πηγαίο χιούμορ του.
Μέσα στα 10 επεισόδια – διαλέξεις (διάρκειας 90 περίπου λεπτών το καθένα), ο Γιάννης Τσαρούχης μοιράζεται γενναιόδωρα τα μυστικά της τέχνης του χωρίς να περιορίζεται σε μια τυπική ιστορική αναδρομή, ξετυλίγοντας με απλά καθημερινά λόγια το νήμα της ανθρώπινης δημιουργίας, συνδέοντας το κοινωνικό πλέγμα με την εικαστική έκφραση. Χωρίς να περιορίζεται σε μια τεχνική περιγραφή, εξετάζει τη ζωγραφική ως οργανικό καθρέφτη της κοινωνικής δομής και των ιδεολογικών ρευμάτων κάθε εποχής, μέσα από αναπάντεχους παραλληλισμούς με τη μουσική, το θέατρο και την παράδοση. Ο χειμαρρώδης λόγος του Γιάννη Τσαρούχη, μας συνεπαίρνει σε μια πολύ προσωπική ανάγνωση της Ιστορίας της Τέχνης.
Η σειρά διατρέχει την περιπέτεια της εικόνας που διαμόρφωσε την Ελληνική οπτική συνείδηση:
- Απαρχές και Κλασική Τέχνη: Από τη Μινωική και Μυκηναϊκή ζωγραφική στην Αρχαϊκή και Κλασική περίοδο. Εξετάζονται η Μεταφυσική της Τετραχρωμίας, τα ευρήματα της Βεργίνας, και η αινιγματική απουσία του πορτραίτου.
- Βυζάντιο και Λαϊκή Συνείδηση: Η επιβίωση των Φαγιούμ, η έννοια του «λαϊκού» έναντι του λαϊκισμού, το Ζεϊμπέκικο και η ανάλυση της «Σφαγής της Χίου» του Ντελακρουά.
- Δυτική Επίδραση και 19ος Αιώνας: Η διαδρομή του Ελ Γκρέκο και του Θεόφιλου, ο Μακρυγιάννης, ο Ευρωπαϊκός Νεοκλασικισμός και η κριτική στον «Σουσουδισμό».
- Τεχνική, Θέατρο και Μοντερνισμός: Η εξέλιξη των υλικών (εγκαυστική, λαδομπογιά), η σχέση ζωγραφικής και φωτογραφίας, το Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο, η Όπερα, ο Εμπρεσιονισμός, η κληρονομιά του Δημήτρη Πικιώνη και η αναζήτηση της Ελληνικότητας στη Μοντέρνα Τέχνη.
INFO
Γιάννης Τσαρούχης: Μαθήματα Ζωής και Τέχνης
Κάθε Κυριακή στις 12:00 και σε επανάληψη κάθε Πέμπτη στις 17:10.
Ένθετα: Καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, μονόλεπτα ένθετα ξετυλίγουν την σκέψη του Γιάννη Τσαρούχη, οδηγώντας τους ακροατές στην εβδομαδιαία συνάντηση.
Επιμέλεια, κείμενα και παρουσίαση για το Τρίτο Πρόγραμμα: Μαρία Χατζάρα
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Αρχειακή έρευνα: Χρυσάνθη Κλωνή
Ψηφιοποίηση: Μαργαρίτα Κοσμά
Παραγωγή: Τρίτο Πρόγραμμα 2026
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6 | ERT εcho
