Γιώργος Νταλάρας – Γιάννης Καλατζής
Ένας δίσκος, μια ιστορία, μια εποχή
Κυκλοφορία: Δεκέμβριος 1972.
Τετάρτη 20 Μαΐου, 9 με 10 το βράδυ, στην εκπομπή του Γιώργου Τσάμπρα και στο Δεύτερο Πρόγραμμα 103.7.
«Παποράκι του Μπορνόβα», «Ήλιε μου σε παρακαλώ», «Το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας», «Ο Λιόντας», «Ελισσώ», «Ο Κουταλιανός», «Πάνε να πεις», «Να ‘χαμε, τι να ‘χαμε»: Τα τραγούδια αντέχουν και ακούγονται πάντα. Αλλά μέσα σ’ αυτά, μπορεί κανείς να βρει και όσα έχουν «κεντρίσει» τους συντελεστές τους, την εποχή που γράφτηκαν και κυκλοφόρησαν. Είναι 50 χρόνια από την Μικρασιατική καταστροφή. Μετά το θάνατο του Μάρκου Βαμβακάρη (Φεβρουάριος 1972) ο Λευτέρης Παπαδόπουλος ξεκινά μια σειρά συναντήσεων με τους παλιούς ρεμπέτες. Κομμάτια από τις συζητήσεις του αυτές, θα δημοσιευτούν τότε στα «Νέα» αλλά βιβλίο θα γίνουν το …2004! Ο Νίκος Μάθεσης θα τού πει το στίχο «Παποράκι του Μπουρνόβα και καρότσα της στεριάς» που «δεν μπορείς να ξέρεις ποιος τον έγραψε» αλλά τον τραγουδούσανε κάτι… «μαστούρια με το μπαγλαμά» το ’20 στη Μικρά Ασία. Με τον Λοΐζο, μελετούν ένα δίσκο με μελωδίες του Γιάννη Παπαϊωάννου, σχέδιο που θα ανακόψει ο αιφνίδιος θάνατος του τελευταίου.
Ο Λοΐζος ζητάει – λέει – από τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, να τού βρει δημοτικά δίστιχα πάνω στα οποία θα μπορούσε να στηρίξει ένα δίσκο. Έχει γράψει την προηγούμενη χρονιά τη μουσική για την ταινία «Ευδοκία» του Αλέξη Δαμιανού. Ούτε η ταινία έχει πάει καλά σε εισιτήρια, ούτε η μουσική της στην δισκογραφία. «Το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας» περιμένει μια άλλη δισκογραφική ευκαιρία. Άσε που και το «τσιφτετέλι» της, γίνεται ένα εξαιρετικά περιπαιχτικό σχόλιο για τον «Κουταλιανό» που «σίδερα μασάει, τραίνα σταματάει» αλλά «τρέμει σαν το ψάρι στην κυρά του μπρος». Μπορεί να τον συναντήσεις δίπλα σου. Αλλά και στην …κορυφή της εξουσίας της χούντας.
Είναι η πρώτη φορά που ο Λοΐζος δουλεύει έναν δίσκο στο στούντιο σε τόσο σύντομο διάστημα και προσπαθεί να βρει έναν άλλο ήχο. Ο «Λιόντας» ηχογραφείται με …εφημερίδες κάτω απ’ τις χορδές του πιάνου! Αυτός και το «Ήλιε μου σε παρακαλώ», μεταφέρουν όλη την πολιτική και κοινωνική μελαγχολία της εποχής – σχεδόν με την τραγικότητα του δημοτικού τραγουδιού – το «Αχ, χελιδόνι μου πως να πετάξεις;» έχει βγει μόλις την προηγούμενη χρονιά.
Είναι μόνο μερικές από τις εικόνες που συνδέονται μ’ αυτή την Τρίτη στη σειρά δισκογραφική δουλειά του Μάνου Λοΐζου και του Λευτέρη Παπαδόπουλου – δυο χρόνια μετά τις «Θαλασσογραφίες» και πέντε μετά το «Σταθμό». Στη σειρά λοιπόν που – όπως λέμε πάντα – ακούμε ολόκληρους μεγάλους δίσκους, σαν να βάζαμε στο πικ απ έναν παλιό δίσκο βινυλίου, ακούμε σήμερα τα τραγούδια του «Να ‘χαμε τι να ‘χαμε» αλλά και κάποια ακόμη που συνδέονται με αυτά και την εποχή που βγήκαν. Και φυσικά, «ζωγραφίζουμε» με όσες λεπτομέρειες μπορούμε την εποχή που βγήκαν αλλά και τη διαδρομή των τραγουδιών μέσα από τα χρόνια.
Πάντα με την πεποίθηση και με στόχο ότι «Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια».
ΣΗΜ: Ο πίνακας του εξωφύλλου είναι έργο του ζωγράφου Γιώργου Βακιρτζή.