Σήμερα, “Η Ευρώπη μεταξύ σφύρας και άκμονος”.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δε θα έλεγε κανείς πως βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της. Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένους αναλυτές διέρχεται την πιο δύσκολη περίοδό της ακόμη και από την ίδρυση των πρώτων Κοινοτήτων ΕΚΑΧ, ΕΟΚ και ΕΥΡΑΤΌΜ, την Ευρωπαϊκή Κοινότητα στις δεκαετίες ’50-’60, αλλά ακόμη περισσότερο από τη δεκαετία του ’90, με την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ευρώ και των πολλαπλών διευρύνσεων μέχρι το 2014.
Οι τελευταίες επιτυχίες της ΕΕ ήταν η αντιμετώπιση -τελικά- της κρίσης χρέους το 2011-2012, η ικανοποιητική διαχείριση της πανδημίας και η καινοτομική δημιουργία του μηχανισμού Next Generation ΕU και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το καλοκαίρι του 2021. Από εκεί και πέρα η πορεία της ΄Ενωσης αρχίζει να χάνει στροφές. Στην αρχή ήταν ενεργειακή κρίση και η ανεπιτυχής αντιμετώπισή της. Μετά η έντονη ανάμειξή της στο Ουκρανικό, με μια στρατηγική που έχει περιέλθει εν πολλοίς σε αδιέξοδο, με την Ένωση να μένει απλός παρατηρητής των αμερικανικών πρωτοβουλιών. Επίσης, τo προηγούμενο διάστημα η ΕΕ ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη στη διαχείριση των κρίσεων στη Γάζα και ευρύτερα στη Μ. Ανατολή. Ακόμη, η Ένωση προχώρησε σ’ ένα συμβιβασμό με πολλές υποχωρήσεις στο θέμα των εμπορικών δασμών με τις ΗΠΑ, ενώ οι ανάλογες συμφωνίες με την Κίνα βρίσκονται στον αέρα. Στο μεταξύ, η ευρωπαϊκή ανάπτυξη παραμένει αναιμική και με μεγάλα ελλείμματα ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας.
Για μια δυναμική αντιστροφή αυτών των καταστάσεων απαιτούνται θεσμικές μεταρρυθμίσεις που μοιάζουν αδύνατες μέσα στην τρέχουσα συγκυρία. Το πλέον συνεκτικό και ολοκληρωμένο σχέδιο για την αναζωογόνηση κι εξέλιξη της ΕΕ είναι αυτό που περιγράφηκε στην Έκθεση Ντράγκι, αλλά το οποίο έχει υλοποιηθεί μόνον κατά 11,5% ένα έτος μετά τη δημοσιοποίησή του. Η ΕΕ προσπαθεί τώρα να απαντήσει στα περισσότερα προβλήματά της με μια μεγάλη στροφή στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς, που όμως κινδυνεύει να συρρικνώσει άλλες απαραίτητες πολιτικές όπως την ΚΑΠ, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, τα κοινωνικά προγράμματα ή την επιστημονική έρευνα που δεν σχετίζεται με την αμυντική βιομηχανία.
Μέσα σ ’αυτές τις συνθήκες μπορεί να υπάρξει ενηλικίωση της Ευρώπης και πώς; Είναι το βασικό ερώτημα που τίθεται στον Λουκά Τσούκαλη, Ομότιμο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενο την ευρωπαϊκή οργάνωση, Πρόεδρο του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής, Επισκέπτη Καθηγητή στη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων του Παρισιού (Sciences Po) και συγγραφέα του έργου «Η ενηλικίωση της Ευρώπης» (Εκδόσεις ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ).
Κάθε εβδομάδα ξεκινάμε να ανοίγουμε μέσω μια νέας σειράς podcasts ένα παράθυρο στο ERTnews Radio και το ERTEcho και να κοιτάμε από την Ελλάδα την Ευρώπη τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέψουμε ξανά, μέσω αυτών, στη χώρα μας. Σε κάθε podcast εξετάζουμε σημαντικά γεγονότα και φαινόμενα παγκόσμιας σημασίας, από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζουν καθοριστικά και καθολικά τη ζωή, αλλά και την κατάσταση ειδικά στη χώρα μας. Και το κάνουμε με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.
ΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ : Πολυδεύκης Παπαδόπουλος