[ Έσω Ους ] | Δευτέρα 05 Οκτωβρίου 2026

---

«Υπάρχουν πολλοί ήχοι που δεν είναι ούτε μουσική ούτε φωνή», γράφει ο Louis MacNeice στο ποίημά του “The Ear” (1940). Ήχοι σαν απρόσκλητοι επισκέπτες που «ανεβαίνουν τη σπειροειδή σκάλα του αυτιού», εισχωρώντας σε έναν εσωτερικό χώρο από τον οποίο η ακοή δεν μπορεί εύκολα να αποσυρθεί.

Η εικόνα έχει μια απροσδόκητη ανατομική ακρίβεια: στο έσω αυτί, ο κοχλίας έχει ελικοειδή μορφή και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση όσων ακούμε. Η λειτουργία του μπορεί να παράγει εξαιρετικά ασθενείς ήχους —τις ωτοακουστικές εκπομπές και πρόσθετους τόνους που δεν υπήρχαν στην αρχική ηχητική πηγή.

---

---

Αυτή η ηχητική λειτουργία του inner ear βρέθηκε στο κέντρο της έρευνας της Maryanne Amacher. Δουλεύοντας με συγκεκριμένες σχέσεις συχνοτήτων, η Αμερικανίδα συνθέτρια διερεύνησε τους ear tones, πρόσθετους τόνους που σχηματίζονται μέσα στο ακουστικό σύστημα. Στο “Sound Characters” (Making the Third Ear) του 1999, η φυσιολογία του αυτιού εισέρχεται στην ίδια τη συνθετική διαδικασία.

Η έρευνα της Amacher βρίσκει άμεσες συνέχειες σε μια νεότερη γενιά συνθετών: η Γαλλίδα sound artist Estelle Schorpp αφιερώνει στην Amacher το “In My Ears”, δουλεύοντας με ωτοακουστικές εκπομπές παραμόρφωσης, ενώ ο Βρετανός ερευνητής Christopher Haworth χρησιμοποιεί auditory distortion products και difference tones ως συνθετικό υλικό.

Ο Δανός sound artist Jacob Kirkegaard στο “Labyrinthitis” καταγράφει ωτοακουστικές εκπομπές από τα ίδια του τα αυτιά και αργότερα μεταγράφει το υλικό για μουσικά όργανα. Οι αποκρίσεις του κοχλία αποκτούν έτσι ένα δεύτερο σώμα ως οργανική μουσική.

Στον δίσκο “Oceans on Azimuth” της Lola de la Mata, η φυσιολογία του αυτιού συναντά μια προσωπική ιστορία ακρόασης. Με αφετηρία τις έντονες εμβοές και τον ίλιγγο που εμφάνισε το 2019, η Βρετανίδα συνθέτρια και βιολονίστρια συνεργάστηκε με το Hudspeth Laboratory of Sensory Neuroscience στη Νέα Υόρκη, κατέγραψε τις αυθόρμητες ωτοακουστικές εκπομπές των δικών της αυτιών και τις χρησιμοποίησε ως μουσικό υλικό. Εργαστηριακές καταγραφές, προετοιμασμένα έγχορδα, theremin, φωνή, ηλεκτρονικά και ειδικά κατασκευασμένα όργανα συγκροτούν έναν δίσκο γύρω από τον κοχλία, τους στερεοκροσσούς, τις εμβοές και το hearing diversity — τη διαφορετικότητα των τρόπων με τους οποίους ακούμε.

Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς περιπλανάται ηχητικά μέσα και έξω από το αυτί, ιχνηλατώντας τη διαδικασία της ακοής και της ακρόασης ˙ πλαισιωμένους από τους ήχους των ZÖJ και Άννα Στερεοπούλου.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6

---

Εικόνα: Max Brödel, 1939

---