[ Περί Συνήθειας ] | Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου 2026

---

«Ὥσπερ γὰρ φύσις ἤδη τὸ ἔθος (…) τὸ δὲ πολλάκις φύσιν ποιεῖ.»
(Αριστοτέλης, «Περί Μνήμης και Αναμνήσεως»)

Η ιδέα ότι η επανάληψη μπορεί να αποκτήσει τη δύναμη της φύσης επανέρχεται, με διαφορετικές διατυπώσεις, στη νεότερη σκέψη. Ο Γάλλος φιλόσοφος Félix Ravaisson – Mollien, στο δοκίμιό του “De l’habitude” («Περί συνήθειας», 1838), περιγράφει τη συνήθεια ως μεταβολή της ίδιας της πράξης μέσα από την επανάληψη: γίνεται ευκολότερη, ακριβέστερη και λιγότερο εξαρτημένη από τη συνειδητή πρόθεση. Για τον Σκωτσέζο φιλόσοφο David Hume, η συνήθεια οργανώνει την προσδοκία: όταν δύο γεγονότα επαναλαμβάνονται διαδοχικά, μαθαίνουμε να περιμένουμε το ένα μετά το άλλο. Στον Henri Bergson, τέλος, η επανάληψη μπορεί να επιβιώνει ως μνήμη ενσωματωμένη στην ίδια την πράξη — το σώμα θυμάται χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να ανακαλεί.

---

---

Αυτή η ενσωμάτωση της επανάληψης στην πράξη βρίσκεται στον πυρήνα της σύνθεσης “SOVT” της Αμερικανίδας συνθέτριας και κρουστής Sarah Hennies. Το ακρωνύμιο σημαίνει Semi-Occluded Vocal Tract και αναφέρεται σε φωνητικές ασκήσεις όπου η φωνή παράγεται με μερικώς κλειστή τη φωνητική οδό – για παράδειγμα μέσα από ένα καλαμάκι – ώστε να ρυθμίζεται η πίεση του αέρα. Η Hennies μεταφέρει αυτή τη λογική στο πιάνο, αποσβένοντας τις χορδές και αναδεικνύοντας κρουστικές και αντηχητικές ποιότητες. Η επανάληψη μεταβάλλει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και γίνεται αντιληπτός ο ήχος.

Η επανάληψη οργανώνει και τους μικρούς ρυθμούς της καθημερινής ζωής: διαδρομές, αναμονές, συνομιλίες, κινήσεις που επανέρχονται και αποκτούν οικειότητα. Στο “I’ll Wait For You in the Car Park” της Αργεντινής τσελίστριας Violeta García και του Ελβετού Hora Lunga, field recordings και ηχητικές σημειώσεις ενός χρόνου συνυφαίνονται με τσέλο και ηλεκτρονικά, συγκροτώντας ένα άτυπο ηχητικό ημερολόγιο της καθημερινότητας, των επαναλήψεων και των μικρών αποκλίσεών της.

Στο “Daytime Viewing” της τραγουδοποιού Jacqueline Humbert και του συνθέτη ηλεκτρονικής μουσικής David Rosenboom, η καθημερινότητα παίρνει τη μορφή επαναλαμβανόμενης αφήγησης. Με αφετηρία τις σαπουνόπερες και τις οικείες συμβάσεις της ημερήσιας τηλεόρασης, το έργο παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο η φαντασιακή ζωή της οθόνης εισχωρεί στη μοναξιά και τη μονοτονία της καθημερινότητας, μεταμορφώνοντας το συνηθισμένο σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό του.

Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς διερευνά όσα η επανάληψη και η συνήθεια κάνουν ορατά – και ακουστά – μέσα στην καθημερινότητα. Πλαισιωμένος από τους ήχους των:

• Harry Nilsson,
• Jason Dungan/Johan Carøe,
• Katerina Gimon και
• Martyna Basta.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Νίκος Σαβοργινάκης
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6

---