[ Το Μέτρο της Άμμου ] | Δευτέρα 03 Αυγούστου 2026

---

«Γνωρίζω τον αριθμό της άμμου και το μέτρο της θάλασσας· καταλαβαίνω τον άλαλο και ακούω εκείνον που δεν μιλά».

Με αυτά τα λόγια αρχίζει ο χρησμός που εκφέρει η Πυθία, η ιέρεια του Απόλλωνα στους Δελφούς, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο. Ο Κροίσος, βασιλιάς της Λυδίας, είχε στείλει απεσταλμένους σε διαφορετικά μαντεία, ζητώντας να περιγράψουν τι έκανε σε μια προκαθορισμένη στιγμή. Είχε επιλέξει μια αλλόκοτη πράξη: έβραζε μαζί μια χελώνα και ένα αρνί μέσα σε χάλκινο λέβητα. Πριν διατυπωθεί η ερώτηση, η Πυθία περιέγραψε το κρυφό συμβάν, θεμελιώνοντας τη μαντική γνώση στην ικανότητα να συλλαμβάνει το αθέατο και το αμέτρητο.

---

---

Στην πρώτη κοινή τους εργασία “I Know the Number of the Sand and the Measure of the Sea” η Lea Bertucci και η Olivia Block οργανώνουν την ηχητική ύλη γύρω από τα δύο σκέλη αυτού του χρησμού. Επεξεργασμένες φωνές, μαγνητοταινία, ηλεκτρονικοί παλμοί και επιτόπιες καταγραφές σχηματίζουν αρχικά πυκνές συσσωρεύσεις, όπου οι επιμέρους μονάδες συγχέονται μέσα στη συνολική μάζα· στη συνέχεια το πεδίο αραιώνει, οι ήχοι επιμηκύνονται και κατανέμονται σε μεγαλύτερες αποστάσεις και βάθη. Από το πλήθος των κόκκων, το έργο περνά στην έκταση και στη διάρκεια της θάλασσας.

Η Πυθία αποδίδει στον εαυτό της τη γνώση του «αριθμού της άμμου». Αιώνες αργότερα, ο Αρχιμήδης επιλέγει την άμμο ως παράδειγμα μιας ποσότητας που φαίνεται αδύνατο να αριθμηθεί. Στον Ψαμμίτη, υπολογίζει πόσοι κόκκοι θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ολόκληρο το σύμπαν και, για να εκφράσει ένα τέτοιο μέγεθος, επεκτείνει το υπάρχον αριθμητικό σύστημα σε διαδοχικές τάξεις ολοένα μεγαλύτερων αριθμών. Ο υπολογισμός οργανώνεται κλιμακωτά: από έναν μικρό όγκο άμμου, στο μέγεθος της Γης και τελικά στις διαστάσεις του κόσμου.

Στο δεύτερο σκέλος του χρησμού, η θάλασσα εμφανίζεται ως έκταση που μπορεί να μετρηθεί. Στην κλασική Αραβική προσωδία, η θάλασσα δηλώνει το μέτρο που οργανώνει τη ροή του ποιητικού λόγου. Ο στίχος οργανώνεται μέσα από επαναλαμβανόμενους συνδυασμούς μακρών και βραχειών συλλαβών σε δεκαέξι βασικά μέτρα, τα buḥūr — πληθυντικός του baḥr, της θάλασσας. Στο ομώνυμο έργο, ο Σύριος συνθέτης Kareem Roustom μεταφέρει στη σύγχρονη μουσική δωματίου τη δομή τριών από αυτά τα μέτρα.

Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς μετρά το αμέτρητο: από τον μύθο και την μαθηματική ερμηνεία του άπειρου έως την ηχητική συσσώρευση, με τους ήχους των

• Philip Glass,
• Pauline Oliveros,
• Nina Dante & Bethany Younge και
• Bob Dylan.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6

---