Η Αλβανία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο μιας σύνθετης πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής συζήτησης που ξεπερνά τα εθνικά της σύνορα και αγγίζει ευρύτερα ζητήματα περιβάλλοντος, επενδύσεων, δημοκρατίας, δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Την ώρα που τα Τίρανα προβάλλονται διεθνώς ως ένα από τα πιο δυναμικά παραδείγματα οικονομικής ανάπτυξης και τουριστικής ανόδου στη Μεσόγειο, στο εσωτερικό της χώρας αναπτύσσεται ένα κύμα αμφισβήτησης που θέτει κρίσιμα ερωτήματα για το μοντέλο ανάπτυξης και υπερτουριστικοποίησης που ακολουθείται.
Δύο περιοχές βρίσκονται τελευταία στο μάτι του κυκλώνα: το νησί Σαζάν, ανοικτά της Αυλώνας, και η οικολογικά ευαίσθητη περιοχή της λιμνοθάλασσας Νάρτα-Ζβερνέτς. Σε αντίδραση προς τον τρόπο «αξιοποίησής» τους, στην οποία εμπλέκεται η εταιρεία Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του προέδρου Τραμπ, μαζικές κινητοποιήσεις έχουν ξεσπάσει τις τελευταίες εβδομάδες τόσο εντός όσο και εκτός Αλβανίας. Τα αιτήματα είναι πολλαπλά: προστασία του περιβάλλοντος, διαφάνεια στις απαλλοτριώσεις και στις επενδύσεις, σεβασμός των τοπικών κοινωνιών, αλλά και αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος Ράμα που, κατά τους επικριτές του, ευνοεί συγκεκριμένες οικονομικές ομάδες. Σχετιζόμενο με αυτά ζήτημα είναι το διαχρονικό πρόβλημα των περιουσιακών δικαιωμάτων στην Αλβανία, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου κατοικεί η ελληνική εθνική μειονότητα.
Από την πλευρά της ΕΕ, η Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν παρέμβει, ζητώντας από την αλβανική κυβέρνηση εξηγήσεις για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων, καθώς και τον σεβασμό του δικαιώματος στη διαμαρτυρία και την ιδιοκτησία. Τα ζητήματα αυτά συνδέονται πλέον με την υποψηφιότητα της Αλβανίας για ένταξη στην ΕΕ.
Η παρουσίαση και ανάλυση αυτών των θεμάτων αποτελούν το περιεχόμενο του 64ου pod τη σειράς «Διεθνής Ματιά», με καλεσμένο τον Αλέξανδρο Μαλλιά, Πρ. Πρέσβη στην Αλβανία και υπεύθυνο βαλκανικής πολιτικής του ΥΠΕΞ επί σειρά ετών. Ο κ. Μαλλιάς είναι συγγραφέας έργων σχετικών με την περιοχή, με το τελευταίο βιβλίο του να έχει κυκλοφορήσει το 2025 με τίτλο «Ελλάδα Αλβανία -Αλήθειες και Σκιές», Εκδόσεις Σιδέρης.
Σύνταξη-παρουσίαση: Πολυδεύκης Παπαδόπουλος
