[ Η Μουσική στον Beckett ] | Δευτέρα του Πάσχα 13 Απριλίου 2026

---

«Κάθε λέξη είναι ένας άχρηστος λεκές, στη σιωπή και στο τίποτα» – Samuel Beckett

Σαν σήμερα πριν από 120 χρόνια γεννήθηκε ο μεγάλος Ιρλανδός συγγραφέας, της απογύμνωσης της γλώσσας. Η γραφή του μια διαδικασία αφαίρεσης, όπου η γλώσσα αποδυναμώνεται και το κενό λειτουργεί ως μορφή έντασης, ενεργοποιώντας μια εσωτερική αστάθεια. Το νόημα επιμένει, ως ίχνος, ανάμεσα σε φωνή και σιωπή.  

---

---

Ο Benjamin Dwyer, κιθαρίστας και μουσικολόγος από το Δουβλίνο, στον δίσκο του “What is the word” από το 2020, συλλογίζεται ηχητικά πάνω στον Μπέκετ, τη μουσική και τη σιωπή. «Ο Μπέκετ», λέει, «αιχμαλωτίζει το άχρηστο, τα απομεινάρια, τα δυσάρεστα, αρθρώνοντας την αποτυχία της ανθρωπότητας, και την ανικανότητά της να αποδεχθεί, ότι στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει τίποτα. Ο τρόπος που χειρίζεται τη γλώσσα, δηλώνει την κατανόησή του για τη μουσική και τη σιωπή.» Το “What is the word” αποτελείται από θραύσματα ήχων – φωνήματα, σύμφωνα, που συγχωνεύονται, για να δημιουργήσουν λέξεις, φράσεις, προτάσεις. Αντιστρέφοντας τη διαδικασία, λέει ο Dwyer, λαμβάνεις ήχο. Με αυτόν τον τρόπο μεταγράφει τους γλωσσικούς δέκτες στα κείμενα του Μπέκετ, (τις παύλες, τις επαναλήψεις, την ηχώ, τον κατακερματισμό) σε μουσική.

Η έννοια της «μουσικής» στο έργο του Beckett δεν αφορά ένα ακουστικό φαινόμενο, αλλά μια τροπή μέσα στη γλώσσα: έναν μηχανισμό που εκθέτει τα όριά της. Στο πρώιμο δοκίμιο του για τον Marcel Proust (1931), η μουσική ορίζεται ως Ιδέα πέρα από τα φαινόμενα, και συνδέεται με τη «βλάστηση»: μια κατάσταση χωρίς βούληση, όπου ακινησία και μεταβολή συνυπάρχουν ως ένταση χωρίς κατεύθυνση. Η καθαρή μουσική παραμένει απρόσιτη· ακρόαση και γραφή τη μετατρέπουν, αναγκαστικά, σε μορφή. Η γλώσσα λειτουργεί ταυτόχρονα ως μέσο υπέρβασης και ως περιορισμός: δεν επιτυγχάνει τη μουσική, αλλά καθιστά ορατή την προσέγγισή της. Το κενό λειτουργεί ως πληρότητα.

Απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς σε έναν ελάχιστο φόρο τιμής στον Samuel Beckett διερευνά τη μουσική σαν μια γλώσσα που, διανοίγοντας ρήγματα στον εαυτό της, παράγει έναν χώρο όπου το νόημα παραμένει σε διαρκή εκκρεμότητα. Με τους ήχους των:

• Franz Schubert/Dietrich Fischer-Dieskau,
• Jack Bruce/Karren Mantler,
• Barry Guy,
• Gyula Csapó,
  One More Grain και
• Robin Rimbaud.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Γιώργος Κωστόπουλος
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6

---

Εικόνα: Louis le Brocquy: Image of Samuel Beckett, 2009

---