[ ο ήχος μιας καλοκαιρινής νύχτας : το τραγούδι του γρύλου ] | 26.08.2025

---

Στη λαογραφία της Βραζιλίας το τραγούδι των γρύλων θεωρείται σημάδι επικείμενης βροχής ή απροσδόκητου οικονομικού κέρδους. Στην Caraguatatuba της Βραζιλίας, ένας γκρι γρύλος σε ένα δωμάτιο λέγεται ότι προμηνύει χρήματα και ένας πράσινος, ελπίδα. Στα χρονικά του Álvar Núñez Cabeza de Vaca για την ισπανική κατάκτηση της Αμερικής, το ξαφνικό τραγούδι ενός γρύλου προανήγγειλε την θέαση γης για το πλήρωμά του, ακριβώς τη στιγμή που το απόθεμα νερού τους είχε τελειώσει.

---

---

Στην έρημο Chihuahuan στο βόρειο Μεξικό υπάρχει μια περιοχή που προσελκύει τόσο την επιστημονική μελέτη όσο και ένα ευρύ φάσμα θρύλων και λαογραφίας: «La Zona del Silencio» (η Ζώνη της Σιωπής) είναι μια τοποθεσία με μοναδική χλωρίδα και πανίδα, και ασυνήθιστη μετεωρολογική δραστηριότητα με πολλές προσκρούσεις μετεωριτών. Συγκρίνεται με το Τρίγωνο των Βερμούδων, με ιστορίες μυστηριωδών εξαφανίσεων και παράξενων γεγονότων, ενώ λέγεται πως τα ραδιοσήματα διακόπτονται εντελώς στην περιοχή και οι πυξίδες συμπεριφέρονται ακανόνιστα. 

Εκεί στη Ζώνη της Σιωπής η Καναδή συνθέτρια και οικολόγος του ήχου Hildegard Westerkamp ηχογραφεί το τραγούδι του γρύλου. Το έργο της «Cricket Voice» είναι μια μουσική εξερεύνηση πάνω σε αυτή την ηχογράφηση, αφιερωμένη στον ποιητή και συνεργάτη της Norbert Ruebsaat και εμπνευσμένη από τους στίχους του. Η ησυχία της ερήμου, επέτρεπε τέτοια ακουστική καθαρότητα που το νυχτερινό τραγούδι του γρύλου έγινε το ιδανικό «ηχητικό αντικείμενο»: στην αρχική του ταχύτητα τραγουδάει για τα αστέρια˙ σε αργή ταχύτητα, ακούγεται σαν τον παλμό της καρδιάς της ερήμου. Οι κρουστικοί ήχοι στο «Cricket Voice» δημιουργήθηκαν «παίζοντας» πάνω σε φυτά της ερήμου: στα φύλλα διαφόρων κάκτων, σε αποξηραμένες ρίζες και φύλλα φοίνικα, και εξερευνώντας την αντήχηση στα ερείπια μιας παλιάς δεξαμενής νερού.

Ήχους από γρύλους και άλλα έντομα  χρησιμοποιεί η Νοτιοαφρικανικής καταγωγής εικαστική καλλιτέχνης και μουσικός Mira Calix. Ύστερα από ανάθεση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Γενεύης, ηχογραφεί το τραγούδι τους σε έναν ανηχοϊκό θάλαμο: σε έναν χώρο χωρίς ηχώ, όπου προέκυψαν ήχοι που σε κανονικές συνθήκες δεν γίνονται αντιληπτοί από το ανθρώπινο αυτί. Το «Nunu» επικαλείται ήχους του καλοκαιριού: βλάστηση που κινείται από το θερμό αεράκι και ιπτάμενα πλάσματα που αγνοούν τον ανθρώπινο κόσμο – όπου στρώσεις φυσικού ήχου αναμειγνύονται, σε μια σχεδόν συμφωνική φύση από πολυεπίπεδους οργανικούς ήχους.

Σε συνέχεια της χθεσινής μας εξερεύνησης, στον ήχο της καλοκαιρινής ημέρας, στο τραγούδι του τζίτζικα, απόψε ο παρΑξενος_ελκυστΗς αφουγκράζεται τον ήχο μιας καλοκαιρινής νύχτας, που σημαδεύεται από το τραγούδι του γρύλου. Με τους ήχους των David Byrne, Max Andrzejewski/ Ensemble Resonanz, Josquin des Prez/ Hilliard Ensemble, Astrud Gilberto, Andrew Peckler, Able Noise, Maria Faust, και Rafiq Bhatia.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Αργύρης Παντελιάδης
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6
Διαδικτυακή Ακρόαση: ERT εcho

---