[ Εσωτερικά_Τοπία_β’: Βιοηλεκτρικές Μεταμορφώσεις ] | Τρίτη 09 Ιουνίου 2026

---

Ένας άνδρας κάθεται σε μια καρέκλα στο κέντρο μιας αίθουσας συναυλιών, ακίνητος, ντυμένος κομψά με κοστούμι και γραβάτα. Είναι περιτριγυρισμένος από μια ορχήστρα κρουστών: τύμπανα, γκονγκ,  ταμπούρα και κύμβαλα βρίσκονται διάσπαρτα γύρω του, φαινομενικά χωρίς εκτελεστές που θα μπορούσαν να τους δώσουν ζωή. Ξαφνικά τα όργανα ταλαντώνονται και δονούνται με χαμηλούς βροντώδεις ήχους, και η ηχητική τους δραστηριότητα απλώνεται στον χώρο μέσα σε ένα ηχητικό κύμα που μεταμορφώνεται διαρκώς. Ο άνδρας κάθεται ήρεμα στο κέντρο, σχεδόν μακάριος. Τα μάτια του είναι κλειστά, καθώς ακούει αυτή την αξιοθαύμαστη φασματική ορχήστρα, η οποία, όπως αποδεικνύεται, παίζεται από τον εγκέφαλό του…

---

---

Το “Music for Solo Performer” (1965) του Alvin Lucier είναι έργο-ορόσημο για τη ζωντανή ηλεκτρονική μουσική και τη μουσική της βιοανάδρασης, όπου το πιο εσωτερικό σήμα του ανθρώπινου σώματος εκπέμπεται χωρικά ως δόνηση. Σύντομα ακολούθησαν και άλλα έργα, που προσέγγισαν τη χρήση των κυμάτων άλφα διαφορετικά από το έργο του Lucier: χρησιμοποιώντας τα εγκεφαλικά κύματα ως σήματα ελέγχου για αναλογικά συνθεσάιζερ:

• Στην Ιταλία (1968) ο Richard Teitelbaum παρουσιάζει το “Spacecraft”: εδώ το σώμα γίνεται μέρος ενός συνεργατικού συστήματος, όπου βιοηλεκτρικά δεδομένα, synthesizers, αυτοσχεδιασμός και ομαδική δράση συνδέονται σε πραγματικό χρόνο.
• Στο κομμάτι “Chilean Drought” από τον ιστορικό δίσκο “Brainwave Music” του Αμερικανού πρωτοπόρου David Rosenboom, τρεις διαφορετικές φωνητικές εκδοχές ενός κειμένου για την ξηρασία στη Χιλή συνδέονται με τρεις εγκεφαλικές ζώνες: βήτα, άλφα και θήτα. Κάθε ζώνη αντιστοιχεί σε μια διαφορετική κατάσταση εγρήγορσης, χαλάρωσης ή βύθισης, και καθεμία ενεργοποιεί διαφορετικά την παρουσία των φωνών.
• ο Γερμανός Marcus Schmickler, διερευνά το πώς ο εγκέφαλος οργανώνει, πολλές φορές παρερμηνεύει και ανακατασκευάζει αυτό που ακούει. Το “Palace of Marvels” (2010) συνδέει τον ήχο με τη φαινομενολογία και τις γνωσιακές επιστήμες. Αξιοποιεί μια νέα εκδοχή της ακουστικής ψευδαίσθησης Shepard tone: ένας ήχος μοιάζει να ανεβαίνει ή να κατεβαίνει συνεχώς, χωρίς τελικά να φτάνει ποτέ ψηλότερα ή χαμηλότερα.

Απόψε ο παρAξενος_ελκυστHς διερευνά τη σχέση ανάμεσα στον εγκέφαλο, τον ήχο και τη συνείδηση: πώς μια εσωτερική ηλεκτρική δραστηριότητα μπορεί να γίνει μουσικό υλικό, πώς η ακρόαση οργανώνεται από το νευρικό σύστημα, και πώς η μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο αντίληψης, μεταβολής και εσωτερικής εμπειρίας. Πλαισιωμένος από τους ήχους των Nick Drake, Pierre Henry/Roger Lafosse, Miguel Noya, Mark Fell/Gábor Lázár και Julie Tippetts.

---

Επιμέλεια-Παρουσίαση: Μαριλένα Μαραγκού
Επιμέλεια ήχου: Τάσος Μπακασιέτας
Τρίτο Πρόγραμμα 90.9 & 95.6

---