Η εκπομπή «Factory. Ιδέες / Τέχνες» επιστρέφει στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ με νέο κύκλο εκπομπών και τίτλο «Μηχανικές του μίσους». Ακούστε την δεύτερη εκπομπή του νέου κύκλου, που μεταδόθηκε την Κυριακή 01 Νοεμβρίου 2026.
Πώς γεννιέται ο εχθρός; Ποιος τον χρειάζεται, με ποια εργαλεία κατασκευάζεται, και τι συμβαίνει όταν το κακό δεν έχει πια ανάγκη ούτε το ίδιο το μίσος, μόνο τη συνήθεια και την παραίτηση από τη σκέψη; Ο νέος κύκλος δεν προσεγγίζει το μίσος ως ξέσπασμα ή ως παθολογία. Το προσεγγίζει ως μηχανισμό, δηλαδή ως διαδικασία με προϋποθέσεις, τεχνικές και θεσμούς, που μπορεί να περιγραφεί και γι’ αυτό να αμφισβητηθεί.
Σε τέσσερις θεματικούς άξονες, η σειρά περνά από τις φιλοσοφίες της κυριαρχίας και την πολιτική θεωρία του εχθρού, στην αποικιοκρατία, τη φυλή και τον κοινωνικό αποκλεισμό, από εκεί στην ψυχανάλυση, την ανθρωπολογία και την κυκλοφορία των συναισθημάτων, και καταλήγει στην τεχνολογία, στον ψηφιακό κόσμο και στην τεχνητή νοημοσύνη, εκεί όπου η «μηχανική» του μίσους παύει να είναι μεταφορά. Στο διάλογο μπαίνουν, ανάμεσα σε άλλους, οι Thomas Hobbes , Carl Schmitt, Baruch Spinoza, Friedrich Nietzsche, Hannah Arendt, Frantz Fanon, Édouard Glissant, Giorgio Agamben, Jacques Lacan, René Girard, Martin Heidegger, Bernard Stiegler και Shoshana Zuboff.
Στη δεύτερη εκπομπή του νέου κύκλου η Κυριακή Γουδέλη μας οδηγεί στη σκέψη του Νίτσε μέσω της έννοιας της μνησικακίας όπως την ορίζει και την αναπτύσσει ο Γερμανός ριζοσπάστης φιλόσοφος.
Ο Friedrich Nietzsche, στη «Γενεαλογία της Ηθικής», δίνει μια, δυνατή και ανατρεπτική οπτική στον κύκλο μέχρι τώρα. Διακρίνει ανάμεσα σε ένα ενεργητικό μίσος μεταξύ ίσων, (agonal), που μπορεί να συνοδεύεται και από μια μορφή σεβασμού για τον αντίπαλο, κάτι που θα αναγνωρίσουμε αργότερα, μεταμφιεσμένο, στον αγωνιστικό αντίζηλο της Chantal Mouffe, και στο ρεσαντιμάν, το μίσος εκείνου που αδυνατεί να δράσει και το μετατρέπει σε ηθική κατηγορία. Ο άνθρωπος του Ressentiment επινοεί πρώτα τον εχθρό ως «κακό» και μόνο ως πάρεργο εκ των υστέρων, τον εαυτό του, ως καλό. Αυτό ανατρέπει τη συνηθισμένη σειρά: δεν μισούμε επειδή είμαστε καλοί και ο άλλος κακός, αλλά κατασκευάζουμε το κακό του άλλου για να μπορέσουμε μετά να πούμε ότι είμαστε καλοί. Για τον Nietzsche, ο πρωταρχικός στόχος αυτής της ανάλυσης είναι ο ίδιος ο Χριστιανισμός, η δουλική ηθική της ταπεινοφροσύνης και της συγχώρεσης θεωρείται προϊόν μιας ανεστραμμένης, δηλητηριασμένης δύναμης εκ μέρους των αδύναμων. Είναι μια εξαιρετική γέφυρα προς τη σημερινή πολιτική της θυματοποίησης σε όλο το φάσμα, όπου κάθε πλευρά διεκδικεί την ηθική ανωτερότητα του θύματος πριν καν προσδιορίσει γιατί ακριβώς κατηγορεί τον αντίπαλο…
Καλεσμένη του Δημήτρη Τρίκα στη δεύτερη εκπομπή είναι η αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών Κυριακή Γουδέλη.
INFO
«Factory. Ιδέες / Τέχνες».
Κάθε Κυριακή, 19:00 – 20:00, στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ
Ιδέα, παραγωγή και παρουσίαση: Δημήτρης Τρίκας.
Τρίτο Πρόγραμμα στους 90.9 & 95.6 στο DAB+ και στο ERT εcho
![Γιάννης Πρελορέντζος [II] | 04.01.2026](https://www.ertecho.gr/wp-content/uploads/2025/12/20251228-trikasfactory-thumb-400x400.png)
