Ο Ιάσωνας Ζαρίκος ιστορικός και μεταδιδάκτωρ ερευνητής στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος «Η Κλιματική Κρίση και οι Ιδεολογίες του 21ου αιώνα» στην Ακαδημία Αθηνών, μιλάει για το αιχμηρό και σημαντικό δοκίμιο του Ντιπές Τσακραμπάρτι «Κλιματική Αλλαγή και Ιστορία: Τέσσερις Θέσεις» (εκδ. Πλήθος)
«Όταν ο Ντιπές Τσακραμπάρτι βρέθηκε αντιμέτωπος με την πρόκληση της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, διαπίστωσε ότι η μακρά του θητεία στη μεταποικιακή και τη μαρξιστική σκέψη δεν επαρκούσε για να κατανοήσει τη νέα πραγματικότητα. Στο δοκίμιό του Κλιματική αλλαγή και Ιστορία: Τέσσερις θέσεις, που δημοσιεύτηκε το 2009 και εξακολουθεί να προκαλεί έντονες συζητήσεις, ο ινδός ιστορικός υποστηρίζει ότι η έλευση της Ανθρωπόκαινου -μιας νέας εποχής που ο άνθρωπος λειτουργεί και ως γεωλογικός παράγοντας- δοκιμάζει τα ίδια τα όρια της ιστορικής κατανόησης. Για να συλλάβει την εξελισσόμενη πλανητική κρίση, η ιστορική επιστήμη οφείλει να συνδέσει την Ιστορία της παγκοσμιοποίησης και της νεωτερικότητας με τη Βαθιά Ιστορία του ανθρώπινου είδους. Βαθιά επιδραστικές, οι Τέσσερις θέσεις αποτέλεσαν τη σημαντικότερη παρέμβαση στη φιλοσοφία της Ιστορίας στον αιώνα μας, κατοχυρώνοντας την κλιματική αλλαγή ως τον νέο ορίζοντα του μέλλοντός μας». (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Ακόμη, ο ιστορικός-συγγραφέας Κώστας Παλούκης μιλάει για το βιβλίο του «Όταν οι αστοί τρομάξαν…» (εκδ. Μωβ Σκίουρος). Πρόκειται για μια εμπεριστατωμένη μελέτη της πολιτικής ζωής και κατάστασης κατά τον μεσοπόλεμο στην Ελλάδα, με αφορμή και επίκεντρο την υπόθεση Μπεζεντάκου.
Αν και η πολιτική βία υπήρξε κομβική στον ελληνικό Μεσοπόλεμο, σπάνια αναλύεται ως δυναμική συνάντηση μεταξύ κρατικής καταστολής, επαναστατικής βίας και κοινωνικής ενέργειας των υποτελών τάξεων. Η ιστορία του Μιχάλη Μπεζεντάκου -ενός νεαρού κομμουνιστή που συνελήφθη για τον θανάσιμο πυροβολισμό του αστυφύλακα Γεώργιου Γυφτοδημόπουλου στη Δραπετσώνα τον Αύγουστο του 1931, δραπέτευσε θεαματικά από τις φυλακές Συγγρού και διέφυγε στη Σοβιετική Ένωση- δεν ήταν μια απλή «εγκληματική υπόθεση». Πρόκειται για στιγμιότυπα ενός κοινωνικού εμφυλίου πολέμου χαμηλής έντασης, που διεξαγόταν ήδη στην καρδιά της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας. Ρωγμές στον κοινωνικό ιστό της εποχής και θραύσματα μιας κοινής, ευρωπαικής εμπειρίας του 20ού αιώνα. Η υπόθεση τροφοδότησε σενάρια συνωμοσίας για σοβιετική υπονόμευση, πυροδότησε έναν ελληνικό «κόκκινο πανικό» και αναζωπύρωσε τον κοινωνικό φόβο απέναντι στον κομμουνισμό κι ευρύτερα τα εργατικά στρώματα. Οδήγησε σε μαζικές συλλήψεις, στημένες μαρτυρίες, βασανιστήρια, πολιτικές διώξεις -αλλά άφησε πίσω της και κάτι πιο ανθεκτικό: έναν ζωντανό θρύλο, που επιβίωσε μέσα από την προφορική μνήμη, το τραγούδι και την επαναστατική μυθολογία. Ο «Μπεζεντάκος» έγινε ένα μπρεχτικό, περιπαικτικό και συμποσιακό επαναστατικό τραγούδι πολιτισμικής αντίστασης και εργατικής κομπορρημοσύνης απέναντι στο εχθρικό κράτος. Ο Μπεζεντάκος, μετονομασμένος σε Γκεόργκι Μπέντας, διέφυγε στη Μόσχα, παντρεύτηκε, απέκτησε μια κόρη -μόνο για να πέσει, λίγα χρόνια αργότερα, θύμα των σταλινικών εκκαθαρίσεων. Από τη Δραπετσώνα στα σκοτεινά υπόγεια της NKVD, η διαδρομή του σκιαγραφεί μια από τις πιο δραματικές διασταυρώσεις της ελληνικής και της σοβιετικής ιστορίας εξετάζοντας τα κοινά στοιχεία του σοβιετικού και ελληνικού κοινωνικού πανικού. Το βιβλίο «Όταν οι αστοί τρομάξαν…» διαβάζει την υπόθεση Μπεζεντάκου ως συμπύκνωση ενός εμφυλίου πριν τον Εμφύλιο· ως σκηνή όπου η Μεγάλη Ιστορία διασταυρώνεται με το πεπρωμένο ενός ανθρώπου και ο κοινωνικός πανικός αποκτά μορφή, πρόσωπο και όνομα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Κύκλος εκπομπών για το βιβλίο και τη χαρά της ανάγνωσης
Παραγωγή – παρουσίαση: Δημήτρης Τρίκας
