Ο Χρήστος Σκυλλάκος και ο Δημήτρης Κεχρής μιλούν για την ιστορική και βασική ως προς το πεδίο της κοινωνιολογίας, μελέτη του Νίκου Κολοβού «Κοινωνιολογία του Κινηματογράφου» με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου από τις εκδόσεις Αιγόκερως.
«Κοινωνιολογία δίχως στόχο είναι μια ενδιαφέρουσα αλλά αφομοιώσιμη, αφηρημένη στοχαστική διαδικασία. Αποτελεί, στην καλύτερη, μια άσκηση ύφους. Κάθε προσέγγιση ενός γνωστικού πεδίου, όμως, αποτελεί, όπως προκύπτει από τα λεγόμενα και του Gramsci και του Sartre, ζήτημα μεθόδου και σκοπού αυτού που το προσεγγίζει. Εκεί είναι που ο Νίκος Κολοβός ξανοίχτηκε ανερυθρίαστα και πρωτοπόρησε θέλοντας να συστηματοποιήσει στη χώρα μας μια άλλη ανάγνωση του κινηματογράφου, αποδεσμεύοντάς τον από την κυρίαρχη και ευρέως αποδεκτή σύμβαση ότι το σινεμά μπορεί να αναλυθεί μονάχα με όρους εσωτερικής δομής του εκάστοτε έργου. Το έθεσε, αντιθέτως, ως αναγκαίο και συστατικό μέρος μέσα στα αλληλοτροφοδοτούμενα πεδία της οικονομίας, του πολιτισμού, της πολιτικής. Εισχώρησε στη σφαίρα της επιστημονικής και θεωρητικής έρευνας και ταυτόχρονα της πρακτικο-κριτικής αντίληψης, ενώ δεν έκρυψε το σύστημα αναφορών του, τα μεθοδολογικά του εργαλεία και τις προϋπάρχουσες ιδεολογικές του αρχές. Άλλωστε, «κάθε κοινωνιολογία προϋποθέτει μια φιλοσοφία, μια κοσμοαντίληψη, στην οποία υπόκειται». Ως εκ τούτου, με την παρούσα επανέκδοση έγινε μια προσπάθεια να «προστατευτεί» η μελέτη του Κολοβού από μια ουδέτερη προσέγγιση. Να μη θεωρηθεί ένα ακόμα ιστορικό τεκμήριο γραφής πάνω στις κινηματογραφικές σπουδές. Αντιθέτως, στόχος εξαρχής ήταν να τεθεί στην αντίστοιχη πολιτική κλίμακα που της αναλογεί. Να αποτελέσει βάση για κάθε περαιτέρω κατανόηση των μελλοντικών και ενδεχομενικών τάσεων της βιομηχανικής παραγωγής του κινηματογραφικού φαινομένου, και των πολύ σοβαρών και καθοριστικών ιδεολογικών, ηθικών, συμπεριφορικών επιδράσεων που αυτή έχει στον κοινωνικό ιστό. Η νέα έκδοση συνοδεύεται από το εισαγωγικό σημείωμα “Ένα μονοπάτι που χρειάζεται να βαδίσουμε” του υποψήφιου διδάκτορα Θεωρίας και Ιστορίας του Κινηματογράφου και κινηματογραφιστή Δημήτρη Κεχρή, που μας εισάγει ολοκληρωμένα στο συγκεκριμένο έργο του Κολοβού, και από ένα εκτεταμένο κείμενο, ως επίμετρο, του κριτικού κινηματογράφου και επιστημονικού επιμελητή της παρούσας έκδοσης Χρήστου Σκυλλάκου, με τίτλο “Η επώδυνη αυτοκριτική του κινηματογράφου” (Σύγχρονες παρατηρήσεις για την κινηματογραφική βιομηχανία), που προσεγγίζει, με αφορμή τα μεθοδολογικά εργαλεία του Κολοβού, σύγχρονα γεγονότα της κινηματογραφικής βιομηχανίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως, και τις προεκτάσεις τους σε πολιτικό, ιδεολογικό και κοινωνικό επίπεδο». (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Επίσης, ο Κίμων Σχοινάς μιλάει για δύο κείμενα του Μ. Φουκώ, που περιλαμβάνονται σε ένα μικρό αλλά χρήσιμο για τη σκέψη και το ύφος του Γάλλου φιλοσόφου, τόμο, των εκδόσεων Πότλατς. Πρόκειται για τα « Ο βίος των Αχρείων» και «Υποκείμενο και Εξουσία», με το πρώτο να μεταφράζεται για πρώτη φορά στα Ελληνικά.
«Το Υποκείμενο και εξουσία, γραμμένο το 1982, είναι ένα από τα τελευταία κείμενα του Φουκώ και επέχει θέση πολιτικής διαθήκης. Πρόκειται για ένα κείμενο στο οποίο μιλάει για το έργο του και για τη σημασία του ζητήματος του υποκειμένου καθόλη τη διάρκεια της πορείας του. Ταυτόχρονα, εδώ θα θέσει για πρώτη φορά τη διαφοροποίηση των σχέσεων εξουσίας με τους στρατηγικούς συσχετισμούς δυνάμεων, φωτίζοντας εμμέσως την κρίσιμη θεωρητική τομή που συντελείται στη σκέψη του μετά το 1976 και η οποία πραγματώνεται στο πέρασμα από το παράδειγμα του εμφυλίου πολέμου σε αυτό της κυβερνολογικής και της βιοπολιτικής.
«Ο βίος των αχρείων», πιθανώς ένα από τα πιο ωραία και λογοτεχνικά κείμενα του Φουκώ, αποτελεί μια εισαγωγή που γράφτηκε το 1977 για ένα εκδοτικό εγχείρημα που τελικά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Μέσα από την ιστορία ανθρώπων “δίχως λάμψη και μεγαλείο”, των οποίων η ζωή και η διαδρομή καταγράφτηκε και επιβιώνει ακόμα σε αρχεία των αρχών από την καταστολή που τους ασκήθηκε, ο Φουκώ σκιαγραφεί μια θεώρηση της ασημαντότητας και της ταυτόχρονης σύγκρουσής της με την εξουσία. Το ζήτημα του υποκειμένου και της εξουσίας είναι το νήμα που διαπερνά τα δύο κείμενα αυτού του βιβλίου, τα οποία, γραμμένα την τελευταία δεκαετία της ζωής του Φουκώ, αποτελούν επίσης μια απόπειρα ανασυγκρότησης της πολιτικής και θεωρητικής του πορείας. Αν η εξουσία, πέρα από το να καταστέλλει και να ολοποιεί, παράγει επίσης ένας είδος καθορισμένης “εξατομίκευσης”, τότε η υποκειμενικότητα μετατρέπεται αναπόφευκτα σε ένα πεδίο πάλης: “Πρέπει να προάγουμε καινούριες μορφές υποκειμενικότητας, απορρίπτοντας την ατομικότητα που μας έχει επιβληθεί […]”. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).
Κύκλος εκπομπών για το βιβλίο και τη χαρά της ανάγνωσης
Παραγωγή – παρουσίαση: Δημήτρης Τρίκας
