Ο Μάρκος Βαμβακάρης στον πόλεμο, στην Κατοχή, στον Εμφύλιο
«Ο Μπενίτο κάποια νύχτα ζαλισμένος, είδ’ όνειρο ο καημένος/ πως βρισκόταν στην Αθήνα σε μια φίνα λιμουζίνα/ Μα σα ξύπνησε και ρίχνει ένα βλέμμα, είπε κρίμα να’ ναι ψέμμα/ ένα τέτοιο μεγαλείο, βρε παιδιά δεν είν’ αστείο». Όλα ξεκίνησαν με τραγούδια που σατίριζαν τον Ιταλό δικτάτορα και υμνούσαν τον ελληνικό στρατό : «Γειά σας φανταράκια μας πέρα στην Αλβανία / που πολεμάτε με καρδιά με μπέσα και μ αντρεία». Αλλά η συνέχεια ήταν βέβαια πολύ διαφορετική. Οι αφηγήσεις του Μάρκου Βαμβακάρη στην αυτοβιογραφία του, αφοπλιστικές. Και για τις γενικώτερες συνθήκες αλλά και για τις δικές του εμπειρίες : «Εφθάσαμε το ’40 και η πείνα μάστιζε όλο τον κόσμο, η βρώμα κι όλα τα δεινά του πολέμου. Πείνα που δεν λέγεται. Έβλεπες να πεθαίνουν μες στον δρόμο οι ανθρώποι και περίμενες κι εσύ πότε θα ‘ρθει η ώρα η δική σου». Περιγράφει πολύ παραστατικά και πολύ αληθινά τις σχέσεις του με τους θαυμαστές του, τις οικογενειακές και προσωπικές του σχέσεις αλλά και το αλισβερίσι με τους Γερμανούς, όταν κάποια στιγμή, βρίσκονται στο κέντρο «Άμφισσα», στην Ομόνοια, όπου εμφανίζεται, τον καλούν στην οδό Μέρλιν και τού ζητούν πληροφορίες για τους θαμώνες: «Τι να πω; Ότι μου λέγανε ναι έλεγα με το κεφάλι, δεν μπόραγα να πω διαφορετικά. Ναι, ναι, ναι, ναι. Μέχρι να τελειώσω, να καθαρίσω να φύγω. Κατόπιν είχα μελετήσει να δώσω των εματιών μου, διότι μπορούσα εγώ να κάνω αυτά τα πράγματα; Αφού εμένα με αγαπούσαν όλοι οι Έλληνες ανεξαρτήτως κόμματος».
Στις δύο εκπομπές, ακούμε τραγούδια σατιρικά ή «ηρωικά» που έγραψε ή τραγούδησε ο Μάρκος Βαμβακάρης με την κήρυξη του πολέμου. Αλλά και τραγούδια που έγραψε στην Κατοχή και μετά απ’ αυτήν. Η λογοκρισία βέβαια, μετά το ’46, όταν άνοιξαν τα εργοστάσια δίσκων, δεν άφηνε και πολλά περιθώρια αναφορών, πέρα απ’ τα ερωτικά. Παράλληλα με αυτά, διαβάζουμε τις εμπειρίες και τις μνήμες του από εκείνα τα χρόνια, όπως έχουν καταγραφεί στην αυτοβιογραφία του. Το σχετικό κεφάλαιο, από τον τίτλο του ακόμη – που είναι παρμένος από τραγούδι του Μάρκου – τα λέει με μια φράση : «Πολλά είδανε τα μάτια μου».
Πάντα με την πεποίθηση και με στόχο ότι «Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια».
ΣΗΜ: Στη φωτογραφία της ανάρτησης, ο Μάρκος εκείνα τα χρόνια αλλά και μια διαφημιστική καταχώρηση για το κέντρο «Άμφισσα» στην Ομόνοια, όπου εμφανίστηκε για ένα διάστημα της Κατοχής. Από εμπειρίες που περιγράφει εκεί, γεννήθηκε και το τραγούδι του για το «Χαϊδάρι», που έμελλε βέβαια να ηχογραφηθεί …4 δεκαετίες αργότερα!
