Ο ήχος – και ο απόηχος – των τραγουδιών του πολέμου και της Κατοχής, χρόνια και χρόνια μετά…
Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, 9 με 10 το βράδυ, στην εκπομπή του Γιώργου Τσάμπρα, στο Δεύτερο Πρόγραμμα 103.7.
«Εισαγωγή» στην εβδομάδα της 28ης Οκτωβρίου, με μια σειρά από επιλογές που μελετούν πως ταξίδεψαν τα τραγούδια του πολέμου, της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου, στα κατοπινά χρόνια. Για δεκαετίες ολόκληρες, τέτοιες μέρες, τα επίσημα «μέσα», γέμιζαν κατ’ εξοχήν από τη φωνή της Σοφίας Βέμπο αλλά και από τις αρκετές κινηματογραφικές ταινίες των χρόνων του ’70, που αναφέρονταν στο ’40. Είναι το 1976, στην «Μουσική βραδιά» του στην τηλεόραση, που ο Γιώργος Παπαστεφάνου αποφασίζει να παρουσιάσει τα «τραγούδια του ‘40» καταγράφοντας αφηγήσεις αυτοπτών μαρτύρων – της Αννας Καλουτά, του Γιάννη Σπάρτακου, της Ελένης Χαλκούση, του Μίμη Τραιφόρου. Αναθέτει όμως την ερμηνεία των τραγουδιών σε δύο νεανικές ομάδες… Η μία, η θεατρική, αποτελείται από την Αννα Παναγιωτοπούλου, το Σταμάτη Φασουλή και την Υβόννη Μαλτέζου… Χωρίς συνοδεία αλλά και με τον Ανδρέα Τσεκούρα στο ακορντεόν τραγουδούν επιθεωρησιακά τραγούδια του ’40. Παρωδίες πάνω σε παλιότερα τραγούδια ή θεατρικά νούμερα… Η άλλη είναι η ερασιτεχνική ρεμπέτικη κομπανία, Μανώλης Δημητριανάκης, Γιώργος και Δημήτρης Κοντογιάννης, που τραγουδά κάποια ρεμπέτικα τραγούδια του ’40 και της Κατοχής… Είναι η εκπομπή από την οποία εμείς, τα μικρά παιδιά εκείνης της εποχής, αρχίσαμε να μαθαίνουμε όσα είχαν να κάνουν με το καλλιτεχνικό κλίμα του ’40.
Περισσότερο από το 1980 και μετά, άρχισαν να κυκλοφορούν και να ακούγονται τα λαϊκά τραγούδια με αναφορές στον πόλεμο, στην Κατοχή και τον Εμφύλιο… Κάποιες από τις πιο εκτεταμένες αναφορές σε όλα αυτά, είναι : «Τα ρεμπέτικα της Κατοχής» με τον Γιώργο Νταλάρα, οι ηχογραφήσεις του Μιχάλη Γενίτσαρη, το βιβλίο «Το αστικό τραγούδι στα πέτρινα χρόνια 1940 1949» του Σάκη Πάπιστα με ένα ψηφιακό δίσκο όπου συγκεντρώνονται ηχογραφήσεις του γραμμοφώνου σε λαικά και δημοτικά τραγούδια εκείνης της περιόδου καθώς και η μελέτη «Τα ρεμπέτικα του Πολέμου και της Κατοχής» του Γιώργου Μακρή, που συνοδεύεται και με έναν ψηφιακό δίσκο με νέες εκτελέσεις κάποιων απ’ αυτά τα τραγούδια με τον Σπύρο Γκούμα και το συγκρότημά του. Ευτυχώς, με τη σύγχρονη τεχνολογία, το διαδίκτυο, όλα αυτά παραμένουν προσβάσιμα σε όποιον ενδιαφέρεται. Δεν ξέρουμε βέβαια πόσο ισχυρές παραμένουν οι εντυπώσεις από μια τέτοια επέτειο – 50 χρόνια μετά! Και καθώς συμπληρώνονται πια 86 χρόνια από την 28η Οκτωβρίου του 1940. Οι επιλογές της εκπομπής είναι από όλα αυτά, φυσικά με τα ανάλογα σχόλια «για την ιστορία». Πάντα με την πεποίθηση και με στόχο ότι «Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια».
Πάντα με την πεποίθηση και με στόχο ότι «Πρέπει να ξέρεις μηχανή να κόψεις μαύρα μάτια».
ΣΗΜ : Η φωτογραφία της ανάρτησης, το εξώφυλλο από το περιοδικό «Το Ελληνικό τραγούδι» τον Μάιο του 1941.
