«Τα λυρικά» και άλλα τραγούδια, με στίχους του Τάσου Λειβαδίτη
Παρασκευή 31/10/25, 9 με 11 το βράδυ, στην εκπομπή του Γιώργου Τσάμπρα και στο Δεύτερο Πρόγραμμα 103.7.
Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει περιγράψει πολύ παραστατικά πως ο Τάσος Λειβαδίτης, ακούγοντας το «κονσέρτο για πιάνο και ορχήστρα» τον Οκτώβριο του 1960, έγραψε πάνω σ’ ένα μοτίβο του, τους στίχους για το «Μάνα μου και Παναγιά». Όπως και το πως μετά γράφτηκε η «Δραπετσώνα» – για την άλλη όψη του μικρού δίσκου. Εξ ίσου παραστατική είναι η περιγραφή του Θεοδωράκη, για τη συμμετοχή του Λειβαδίτη στις λαϊκές συναυλίες της εποχής, απαγγέλλοντας στίχους από τις μέχρι τότε συλλογές του.
Αν κάποιος μελετήσει τον ποιητή Λειβαδίτη, νομίζω ότι αυτή η προσέγγιση αποτελεί ένα μάθημα για την ισορροπία ανάμεσα στον ποιητικό λόγο και το τραγούδι. Και στα τραγούδια της «Πολιτείας» και μετά, στα «Λυρικά» – που γράφτηκαν πάνω στις μελωδίες – και στα άλλα σκόρπια τραγούδια με τον Θεοδωράκη η με άλλους. Το «Γερνάς και σκοτεινιάζει» με μουσική του Μάνου Λοίζου, το «Νυχτώνει στα Γρεβενά» ή το «Κορίτσι απ’ το παλιό Μπουρνάζι» με μουσική του Γρηγόρη Μπιθικώτση… Και βέβαια, στις αφηγήσεις του Στέλιου Βαμβακάρη για την επικοινωνία με τον ποιητή στα πρώτα χρόνια του ’70, όταν του δίνει ένα μεγάλο αριθμό στίχων. Ο Βαμβακάρης μελοποίησε πολλά απ’ αυτά, κάποια τα έπαιζε ζωντανά και έχουν καταγραφεί σε ερασιτεχνικές ηχογραφήσεις. Αλλά μόνον ένα, έμελλε να ηχογραφηθεί όσο ζούσε. Το «Χριστέ και Παναγία μου» που είπε ο Γιώργος Νταλάρας.
Στην εκπομπή ακούμε κάποιες από τις πρώτες αλλά και απρόσμενες εκτελέσεις των τραγουδιών της «Πολιτείας». Μετά, διαλέγουμε κάποιες ξεχωριστές εκτελέσεις με φωνές που διάλεξαν να τραγουδήσουν κάποια από τα «Λυρικά». Θεοδωράκης, Μπιθικώτσης, Νταλάρας, Λάκης Παππάς, Πρωτοψάλτη, Μάλαμας, Πασχαλίδης, Χαρούλης… Για να ολοκληρώσουμε με κάποια από τα σκόρπια τραγούδια αλλά και κάποιες από τις – λίγες έτσι κι αλλιώς – μελοποιήσεις ποιημάτων του.
Πάντα, με τη διάθεση του «Παρ’ το αλλιώς… θα βρεις!».